Category Archives: Hoa Kỳ

Tin tức Hoa Kỳ

Những quy định và Nghị quyết có hiệu lực trong năm 2019

Nghiêm cấm thông tin sai sự thật gây hoang mang trên mạng, tố cáo nặc danh sẽ được tiếp nhận, đặt cược thể thao chính thức được luật hóa… là những quy định và Nghị quyết có hiệu lực trong năm 2019

Nghiêm cấm thông tin sai sự thật gây hoang mang trên mạng

Ngày 1/1/2019 cũng là thời điểm Luật An ninh mạng 2018 chính thức có hiệu lực. Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật này là quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trên môi trường mạng.

Cụ thể, cấm thông tin sai sự thật gây hoang mang; cấm hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người; cấm đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy, tội ác; phá hoại thuần phong, mỹ tục; cấm xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội… trên mạng.

Bên cạnh đó, Luật này cũng yêu cầu doanh nghiệp trong và ngoài nước cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng internet và các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam phải lưu trữ dữ liệu người dùng tại Việt Nam theo quy định.

Riêng doanh nghiệp nước ngoài phải đặt chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Nhung quy dinh va Nghi quyet co hieu luc trong nam 2019 hinh anh 1
 Từ tháng 1/1/2019, nghiêm cấm thông tin sai sự thật gây hoang mang trên mạng. (Ảnh minh họa)

Từ 2019, tố cáo nặc danh sẽ được tiếp nhận, xử lý

Luật Tố cáo năm 2018 đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 1/1/2019. Trong đó, đáng chú ý là quy định tiếp nhận, xử lý đơn tố cáo nặc danh có nội dung tố cáo rõ ràng.

Cụ thể, trường hợp tố cáo nặc danh nhưng thông tin tố cáo có nội dung rõ ràng, có tài liệu, chứng cứ cụ thể về người có hành vi vi phạm pháp luật và có cơ sở để thẩm tra, xác minh thì cơ quan, tổ chức, cá nhân tiếp nhận tiến hành thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền hoặc chuyển đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để thanh tra, kiểm tra phục vụ công tác quản lý.

Luật mới cũng bổ sung quy định về rút tố cáo. Theo đó, người tố cáo có quyền rút toàn bộ nội dung tố cáo hoặc một phần nội dung tố cáo trước khi người giải quyết tố cáo ra kết luận nội dung tố cáo. Việc rút tố cáo phải được thực hiện bằng văn bản.

Nhung quy dinh va Nghi quyet co hieu luc trong nam 2019 hinh anh 2
 Từ 2019, tố cáo nặc danh sẽ được tiếp nhận, xử lý. (Ảnh minh họa)

Toàn bộ nội dung quy hoạch phải được công bố công khai

Luật Quy hoạch năm 2017 nghiêm cấm hành vi không công bố, công bố chậm, công bố không đầy đủ quy hoạch hoặc từ chối cung cấp thông tin về quy hoạch, trừ trường hợp thông tin thuộc bí mật Nhà nước.

Tương tự, hành vi cố ý công bố sai thông tin quy hoạch; cố ý cung cấp sai thông tin về quy hoạch; hủy hoại, làm giả hoặc làm sai lệch hồ sơ, giấy tờ, tài liệu liên quan đến quy hoạch cũng bị nghiêm cấm.

Luật này cũng yêu cầu, chậm nhất 15 ngày kể từ ngày quy hoạch được phê duyệt, toàn bộ nội dung của quy hoạch phải được công bố công khai, trừ những nội dung liên quan đến bí mật Nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật Nhà nước.

Luật này có hiệu lực từ ngày 1/1/2019.

Nhung quy dinh va Nghi quyet co hieu luc trong nam 2019 hinh anh 3
 Toàn bộ nội dung quy hoạch phải được công bố công khai. (Ảnh minh họa)

Giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ có thời hạn từ 5 năm

Luật Đo đạc và bản đồ năm 2018 cũng là một trong 10 Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2019.

Theo Luật này, mỗi tổ chức được cấp 1 Giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ cho một hoặc một số nội dung kinh doanh dịch vụ đo đạc và bản đồ thuộc Danh mục hoạt động đo đạc và bản đồ phải có giấy phép.

Giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ có giá trị trong cả nước, có thời hạn ít nhất là 5 năm và được gia hạn.

Tổ chức được cấp giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ khi có đủ các điều kiện: Là doanh nghiệp hoặc đơn vị sự nghiệp có chức năng, nhiệm vụ hoạt động đo đạc và bản đồ; người phụ trách kỹ thuật về đo đạc và bản đồ phải có trình độ từ đại học trở lên thuộc chuyên ngành về đo đạc và bản đồ, thời gian hoạt động thực tế ít nhất 5 năm, không đồng thời là người phụ trách kỹ thuật về đo đạc và bản đồ của tổ chức khác…

Nhung quy dinh va Nghi quyet co hieu luc trong nam 2019 hinh anh 4
 Giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ có thời hạn từ 5 năm. (Ảnh minh họa)

Đặt cược thể thao chính thức được Luật hóa

Quy định về đặt cược thể thao đã chính thức được đưa vào Luật Thể dục, thể thao sửa đổi năm 2018. Luật này cũng sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2019.

Theo đó, đặt cược thể thao được quy định là hình thức giải trí có thưởng mà người tham gia đặt cược thực hiện dự đoán về kết quả có thể xảy ra trong các sự kiện thể thao được sử dụng để kinh doanh đặt cược.

Doanh nghiệp kinh doanh đặt cược thể thao chỉ được hoạt động khi đã có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh đặt cược thể thao. Đồng tiền sử dụng để đặt cược thể thao, trả thưởng trong kinh doanh đặt cược thể thao là đồng Việt Nam.

Nhung quy dinh va Nghi quyet co hieu luc trong nam 2019 hinh anh 5
 Đặt cược thể thao chính thức được luật hóa. (Ảnh minh họa)

Ông Trump: Nước Mỹ đã hết chỗ chứa dân nhập cư lậu

Trong bài phát biểu trực tiếp đầu tiên từ Phòng Bầu dục, Tổng thống Donald Trump đã không tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia như đã dọa nhưng kiên quyết không từ bỏ khoản tiền 5,7 tỉ USD cho bức tường biên giới.

Ông Trump: Nước Mỹ đã hết chỗ chứa dân nhập cư lậu - Ảnh 1.

Tổng thống Trump trong bài phát biểu đầu tiên truyền hình trực tiếp từ Phòng Bầu dục của Nhà Trắng – Ảnh: REUTERS

“Một cuộc khủng hoảng nhân đạo và an ninh đang bùng lên từng ngày ở biên giới phía nam. Mỗi ngày, các sĩ quan biên phòng của nước Mỹ phải đối phó với hàng ngàn người nhập cư bất hợp pháp đang tìm cách trốn vào đất nước của chúng ta” – Tổng thống Trump mở đầu, mô tả làn sóng nhập cư bất hợp pháp đang khiến hàng triệu người Mỹ bị tổn thương.

Đây là bài phát biểu cấp quốc gia hiếm hoi được truyền hình trực tiếp vào khung giờ cao điểm từ Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng. Tổng thống Trump đã đề cập tới cuộc khủng hoảng an ninh và nhân đạo thực tế ở biên giới phía Nam của Mỹ.

“Chúng ta đã hết chỗ chứa họ nhưng cũng không có cách để trả họ về quê hương một cách chóng vánh. Nước Mỹ luôn cảm thấy tự hào đón chào những người nhập cư hợp pháp, những người làm giàu thêm cho xã hội và cống hiến cho đất nước của chúng ta. Nhưng tất cả người Mỹ đang bị tổn thương bởi tình trạng nhập cư lậu không kiểm soát”, ông chủ Nhà Trắng nói.

Những bất đồng giữa ông Trump và phe Dân chủ kiểm soát Hạ viện về ngân sách dành cho bức tường dọc biên giới Mỹ – Mexico đã đẩy chính phủ Mỹ tới bờ vực đóng cửa trong ba tuần qua. Bế tắc chồng bế tắc khi phe Dân chủ nhất quyết không chi một xu cho bức tường biên giới trong khi ông Trump muốn có 5,7 tỉ USD mới chịu mở cửa chính phủ.

Tổng thống Trump, trong cuộc họp báo ngày 4-1 đã đe dọa sử dụng quyền thiết lập tình trạng khẩn cấp quốc gia, bỏ qua quốc hội để huy động ngân sách xây bức tường. Trong nhiều ngày sau đó, lời đe dọa ấy tiếp tục được lặp lại và lởn vởn trong đầu giới phân tích.

Nhưng trong bài phát biểu đầu tiên từ Phòng Bầu dục dài 9 phút vào lúc 21h tối 8-1 (giờ Mỹ), tức 9h sáng ngày 9-1, giờ Việt Nam, tổng thống Trump đã tuyệt nhiên không nhắc đến lời đe dọa đã nêu ra những ngày trước.

“Theo yêu cầu của phe Dân chủ, sẽ có một hàng rào thép thay vì bức tường bê-tông ở biên giới. Hàng rào đó cực kỳ quan trọng với an ninh biên giới. Nó cũng là thứ những nhân viên của chúng ta cần và muốn ở biên giới”.

Những cuộc gặp gần đây giữa Tổng thống Trump với các lãnh đạo phe Dân chủ hầu như không đạt được kết quả nào, hai bên chỉ chú trọng nêu quan điểm của mỗi bên mà không thể hiện sự nhượng bộ. 

Đảng Dân chủ khẳng định không ủng hộ yêu cầu chi 5,7 tỉ USD cho kế hoạch xây tường chắn dọc biên giới phía Nam của Mỹ. 

Hạ viện do đảng Dân chủ nắm đa số tuần trước đã thông qua nghị quyết cấp ngân sách ngắn hạn cho Bộ An ninh Nội địa đến ngày 8-2 tới, nhưng không bao gồm khoản chi cho việc xây tường biên giới, đồng thời cũng thông qua một dự luật về gói ngân sách cấp cho các cơ quan còn lại của Chính phủ Mỹ đến cuối năm tài khóa 2019.
BẢO DUY

Ứng viên Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ có vợ gốc Việt và từng tham chiến tại Việt Nam

T

Jim Webb

Chính trị gia nhiều khả năng sẽ trở thành Bộ trưởng Quốc phòng tiếp theo trong chính phủ của Tổng thống Mỹ Donald Trump có vợ gốc Việt, PLO dẫn nguồn báo chí Mỹ khẳng định.

Ứng viên nói trên là nguyên Thượng nghị sĩ James Henry “Jim” Webb, Jr., một chính trị gia kỳ cựu thuộc đảng Dân chủ.

Lầu Năm Góc

CC BY-SA 2.0 / MARIORDO59 / AERIAL VIEW OF THE PENTAGON, ARLINGTON, VAQuyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ gọi Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu

Ông từng giữ chức Bộ trưởng Hải quân dưới thời Tổng thống Ronald Reagan và nhiều khả năng sẽ trở thành chủ nhân mới của Lầu Năm Góc, theo báo The New York Times.

Sinh ngày 9-2-1946, chàng trai Webb tốt nghiệp Học viện Hải quân Mỹ vào năm 1968. Nhân vật này từng là một sĩ quan bộ binh thuộc Quân đoàn Lính thủy đánh bộ Mỹ cho đến năm 1972 và có thời gian tham chiến tại Việt Nam.

Vào những năm 1980, ông Webb gia nhập đảng Cộng hòa và trong 4 năm gắn bó với chính quyền của Tổng thống Reagan, ông phục vụ trong vai trò Trợ lý thứ nhất của Bộ trưởng Quốc phòng về các vấn đề dự trữ trước khi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Hải quân trong các năm 1987-1988, theo trang tin uspresidentialelectionnews.com.

Trang Heightline.com đưa tin vào năm 2006, sau khi chuyển sang đảng Dân chủ, ông được bầu làm Thượng nghị sĩ của bang Virginia từ năm 2007-2013 và được bổ nhiệm vào các ủy ban Đối ngoại, Cựu chiến binh và Quân vụ của Thượng viện.

Quân đội Hoa Kỳ

CC BY 2.0 / U.S. NAVY PHOTO/LT. CHAD A. DULAC / HEADED HOMENational Interest tiết lộ về cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong nền quốc phòng MỹÔng Webb đã chọn cách không tái đắc cử vào ghế Thượng viện hồi năm 2012 để tập trung vào những việc khác. Năm 2016, ông tuyên bố ra tranh cử Tổng thống với tư cách ứng viên của đảng Dân chủ nhưng sau khi đã thực hiện một chiến dịch dài hơi nhưng không giành được đủ sự ủng hộ trong đảng, ông đã rút khỏi vị trí ứng cử.

Kể từ đó, ông tiếp tục công việc sáng tác và viết cho nhiều tờ báo quốc gia bao gồm The Washington PostThe New York Times và The Wall Street Journal. Ông là tác giả của 10 cuốn sách đồng thời là một nhà báo và nhà làm phim từng đoạt giải thưởng Emmy, theo hãng tin Reuters.

Ông Webb có vợ là luật sư gốc Việt tên Hong Le Webb, trẻ hơn ông 22 tuổi, theo trang Heavy.com. Hai người kết hôn vào tháng 10-2005 và có một con gái. Cô bé tên Georgia Le Anh chào đời vào tháng 12-2006. Bà Le cũng tham gia tích cực vào các chiến dịch vận động trước đây của chồng.

Ông cũng là cha dượng của con gái riêng giữa bà Hong Le với người chồng trước. Trước khi lấy bà Hong Le, ông Webb đã trải qua 2 đời vợ và có 4 con. Ông Webb có thể nói tiếng Việt.

Thông điệp kép mạnh mẽ từ đạo luật Sáng kiến Trấn an châu Á mới của Mỹ

Đạo luật mới là nỗ lực lập pháp cân bằng và giám sát của Quốc hội trong bối cảnh nhân sự và chính sách ngoại giao, quốc phòng với khu vực của Chính quyền Trump tiếp tục khó lường.

Đạo luật Sáng kiến Trấn an châu Á (ARIA) được/12/2018 là ví dụ hiếm hoi về đồng thuận cao giữa chính quyền và Quốc hội Mỹ trong xử lý những thách thức an ninh lớn nhất tại một khu vực quan trọng nhất với Mỹ là Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Đây cũng là nỗ lực lập pháp cân bằng và giám sát của Quốc hội trong bối cảnh nhân sự và chính sách ngoại giao, quốc phòng với khu vực của chính quyền Trump tiếp tục nhiều biến động khó lường. Mặt khác, Quốc hội Mỹ cũng không để TT Trump phá bỏ vai trò lãnh đạo của Mỹ ở khu vực và trên thế giới – thế mạnh mà Washington đã thiết lập kể từ sau Thế chiến II. 

Thong diep kep manh me tu dao luat Sang kien Tran an chau A moi cua My hinh anh 1
Tổng thống Trump ký thông qua Đạo luật Sáng kiến Trấn an châu Á tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng hôm 31/12/2018. Ảnh: AP.

Trấn an ngoài: Giữ cạnh tranh chiến lược toàn diện

ARIA do nhóm Thượng nghị sỹ lưỡng đảng giới thiệu ngày 24/4/2018 (phía Cộng hòa có Cory Gardner (Colorado), Marco Rubio (Florida), Todd Young (Indiana); phía Dân chủ Ben Cardin (Maryland), Ed Markey (Massachusetts)).

Kết quả dự luật được Hạ viện thông qua với đa số áp đảo và Thượng viện tuyệt đối 100% gửi đến khu vực thông điệp kép mạnh mẽ: cảnh báo với đối thủ (đặc biệt là Trung Quốc) rằng không chỉ hai đảng Cộng hòa – Dân chủ mà cả Quốc hội với chính quyền có sự đồng thuận và quyết tâm cao về cạnh tranh chiến lược toàn diện, trên thế mạnh, vì một trật tự dựa trên luật lệ; trấn an với đồng minh, đối tác bằng cam kết hỗ trợ, hợp tác lâu dài, nghiêm túc, đáng tin cậy (bằng cam kết tài chính).

Quan trọng hơn, đó là cam kết nỗ lực không để chính sách của chính quyền Trump dao động, chệch hướng “cực đoan”, phương hại đến uy tín và lợi ích quốc gia của Mỹ (dù ảnh hưởng thực tế của Quốc hội về đối ngoại là không thực sự lớn). Đạo luật sẽ có hệ lụy chiến lược lâu dài bất luận tổng thống nào nắm quyền bởi Thượng viện là cơ quan lập pháp có tính ổn định và tầm nhìn chiến lược, các thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm, thường làm nhiều nhiệm kỳ.

Không có gì ngạc nhiên khi các nội dung chính của đạo luật cơ bản đã được phản ánh khá nhất quán trong sáng kiến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở của Chiến lược an ninh quốc gia 12/2017 và các phát biểu của Tổng thống Trump và lãnh đạo Mỹ suốt năm 2018.

ARIA là phiên bản châu Á của Sáng kiến Trấn an châu Âu (tháng 6/2014, sau đó đổi tên thành Sáng kiến Ngăn chặn ở châu Âu) và tiếp nối Đạo luật Chống các đối thủ của Mỹ thông qua trừng phạt (CAATSA) tháng 8/2017. Điểm khác biệt là ARIA coi trọng các biện pháp chính trị, ngoại giao, đề cao tăng cường mạng lưới đồng minh, đối tác cả song phương và đa phương, cam kết tài chính cụ thể.

ARIA nhấn mạnh cần tập trung nguồn lực chống ảnh hưởng của Trung Quốc phương hại hệ thống quốc tế dựa trên luật lệ, nhất là ở Biển Đông, vấn đề vi phạm bản quyền và an ninh mạng, nhưng cũng để ngỏ khả năng hợp tác với Trung Quốc. ARIA cũng nêu nguy cơ hạt nhân Triều Tiên, khủng bố ở Đông Nam Á, đồng thời khuyến khích hợp tác kinh tế, thương mại, xuất khẩu năng lượng (khí hóa lỏng), thúc đẩy nhân quyền (ưu tiên truyền thống của quốc hội).

Để chứng tỏ không nói suông, quốc hội Mỹ cam kết chi 1,5 tỷ USD từ 2019-2023, ưu tiên hỗ trợ đồng minh, khôi phục hợp tác Nhóm Bộ tứ sau 10 năm (từng được Thủ tướng Nhật Abe khởi xướng năm 2007 với tập trận chung Malabar), trong đó coi Ấn Độ là “đối tác quốc phòng chính”; tái khẳng định cơ sở pháp lý quan hệ với Đài Loan qua Đạo luật Quan hệ với Đài Loan, Sáu Đảm bảo của Reagan, Đạo luật Thăm Đài Loan tháng 3/2018 (Trung Quốc phản ứng mạnh nhất về nội dung này qua phát biểu 2/1 của ông Tập Cận Bình); kiến nghị chính quyền đàm phán một khuôn khổ can dự kinh tế toàn diện với ASEAN, chú trọng hợp tác nâng cao năng lực giám sát biển, không để Trung Quốc thao túng đàm phán COC ở Biển Đông.

Đạo luật mới cũng cam kết tiếp tục triển khai sáng kiến hạ nguồn sông Mekong về môi trường, giáo dục, y tế, hạ tầng, với thông điệp là Washington sẵn sàng chi tiền cho sáng kiến này. Đây có thể coi là điểm tích cực khi chính quyền TT Trump đến nay hầu như bỏ rơi sáng kiến từng được hai chính quyền tiền nhiệm của Bush và Obama coi trọng.

Với Việt Nam, đạo luật mới tái khẳng định tất cả các văn kiện hợp tác quan trọng song phương như tuyên bố về Đối tác Toàn diện năm 2013, tuyên bố về tầm nhìn chung về Quan hệ Quốc phòng 2015, tuyên bố tầm nhìn chung năm 2017.

Thong diep kep manh me tu dao luat Sang kien Tran an chau A moi cua My hinh anh 2
Hai ngày sau khi tổng thống Mỹ ký thông qua Đạo luật Sáng kiến Trấn an châu Á, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong bài phát biểu kỷ niệm 40 năm ngày Bắc Kinh gửi thư cho Đài Loan kêu gọi thống nhất và chấm dứt đối đầu quân sự, đã cảnh báo sẽ chống lại những nỗ lực thúc đẩy độc lập cho hòn đảo này và kêu gọi thống nhất. Ảnh: Reuters.

Canh chừng trong

Thời chính quyền Trump, Quốc hội Mỹ càng được dư luận kỳ vọng đóng vai trò cân bằng, kiểm soát tính ngẫu hứng, khó lường mang sắc thái Tổng thống Trump. Tất cả nhân sự xuất thân tướng lĩnh cao cấp mà Trump từng ngưỡng mộ đều bất lực (từ Cố vấn An ninh quốc gia McMaster, Chánh Văn phòng Nhà Trắng John Kelly đến Bộ trưởng Quốc phòng Mattis) và may ra chỉ có đối trọng thể chế mang tính hiến định như Quốc hội với một số đòn bẩy (ngân sách, nhân sự) mới đủ khả năng giám sát, cảnh báo, bảo đảm tính ổn định và chiến lược trong hoạch định, triển khai chính sách.

Việc Tổng thống Trump ký ARIA cùng 12 đạo luật khác trong ngày cuối cùng của năm 2018 có thể nhằm lấy lòng Quốc hội 115 ngay trước thềm nhiệm kỳ mới. Một thượng viện do Cộng hòa kiểm soát nhưng có đồng thuận và tầm nhìn chiến lược cộng với một hạ viện do Dân chủ kiểm soát, đối trọng nhiều khả năng sẽ duy trì áp lực thường xuyên lên Chính quyền Trump trong triển khai ARIA cũng như Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Dư luận dự báo thông qua ARIA, Quốc hội sẽ thực hiện vai trò cảnh báo, ngăn cản nguy cơ Trump hoặc thỏa hiệp, nhất là đàm phán thương mại đến thời hạn 1/3 (gần đây Trump tweet hai bên đang đạt “tiến bộ lớn” do lo ngại thị trường chứng khoán sụt giảm), hoặc quyết định đơn phương ngược với nỗ lực của chính phủ như quyết định rút quân khỏi Syria vừa qua.

Thong diep kep manh me tu dao luat Sang kien Tran an chau A moi cua My hinh anh 3
Cuộc họp nội các đầu năm của chính quyền Tổng thống Trump, ngồi bên phải ông là quyền Bộ trưởng Quốc phòng Patrick Shanahan, người thay thế cựu bộ trưởng James Mattis ra đi vì xung đột với tổng thống trong việc rút quân khỏi Syria. Ảnh: Reuters.

Một số ý kiến cho rằng ARIA quá tập trung vào an ninh, mà giảm nhẹ mất một số phần quan trọng khác về phát triển. Dù được coi là ý tưởng đúng, nếu ARIA chỉ thuần ưu tiên an ninh quá có thể làm hỏng sáng kiến tốt này.

Mặt khác, cũng cần nhìn nhận sẽ khó có một luật toàn diện khi đạo luật cố bao hàm quan điểm của nhóm nghị sĩ từ hai đảng với ưu tiên và góc nhìn khác nhau về ưu tiên đối ngoại. Nếu ARIA kết hợp với các sáng kiến AsiaEdge và BuildAct thì Washington mới có một khuôn khổ chiến lược toàn diện hơn cho khu vực – điều mà các đồng minh và đối tác của Mỹ đã luôn lo lắng kể từ đầu 2017 tới nay.

Tuy nhiên, năm 2019 chính sách khu vực của Mỹ và quan hệ Mỹ – Trung sẽ còn nhiều diễn biến khó lường, nhất là với một tổng thống chỉ quan tâm làm hài lòng bộ phận cử tri trung thành khi bầu cử 2020 đang cận kề.

* Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, một người đang làm nghiên cứu ở Hà Nội. 

Anh Huy

Sơ lược tiến trình quốc gia Việt Nam


Youtuber Ngọc Điệp Trần

Tham khảo thông tin trên mạng Google.com Lịch sử Nam tiến Việt Nam và nguồn gốc hình thành và phát triển Việt Nam Cộng hòa:

A- Quá trình Nam tiến Việt Nam:

Năm 900, biên giới Việt Nam xưa kéo dài đến tỉnh Ninh Bình. Năm 968 Đinh Tiên Hoàng đặt tên nước là Đại Cồ Việt – Thái hậu Dương Vân Nga (chữ Hán: 大勝明皇后) giao ngôi vua cho Thập đạo tướng quân Lê Hoàn (黎桓) để chống quân xâm lược nhà Tống, biên giới kéo dài đến Đèo Ngang, tỉnh Hà Tĩnh.

Năm 1069 vua Lý Thánh Tông đánh nước Chiêm Thành lấy đất từ Đèo Ngang, tỉnh Hà Tĩnh đến tỉnh Quảng Bình.

Năm 1306 Vua Trần Anh Tông gã công chúa Trần Huyền Trân cho vua Chế Mân của nước Chiêm Thành, lấy đất từ tỉnh Quảng Bình đến đèo Hải Vân, tỉnh Thừa Thiên-Huế.

Năm 1471 vua Lê Thánh Tông đánh chiếm đất Chiêm Thành mở nước đến tỉnh Bình Định. Sau đó trong khoảng 300 năm chia cắt Nam Bắc (từ sông Gianh, Quảng Bình trở ra là Đàng Ngoài, từ sông Gianh trở vào là Đàng Trong).

Từ năm 1611 đến năm 1757 chúa Nguyễn Hoàng và con cháu đã lần lượt mở mang bờ cỏi về phương Nam: Năm 1611 chiếm tỉnh Phú Yên, lần lượt đánh chiếm tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận của Chiêm Thành.

Sau đó, chúa Nguyễn Phúc Nguyên gã công chúa Ngọc Vạn cho vua Chentta II của nước Chân Lạp (nay là Kampuchia) để mở mang vùng đất Prey Nokor (nay là Saigon), Mỹ Tho, An Giang,…. đến năm 1757 cơ bản nước ta kéo dài đến mũi Cà Mau.

Năm 1802 vua Gia Long lên ngôi thống nhất đất nước đặt tên nước là Việt Nam.

B- Quá trình hình thành, phát triển của Việt Nam Cộng hòa (chữ Hán: 越 南共 和 1955- 1975)

Từ năm 1858 thực dân Pháp lần lượt đánh chiếm Việt Nam, Lào, Kampuchia để thành lập Liên bang Đông Dương và thực hiện chính sách chia để trị, đã chia Đông Dương thành 5 năm xứ: Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ, Lào, Miên làm cho 5 xứ này ghét nhau, kỳ thị nhau mà không thể đoàn kết nổi dậy đánh Pháp giành độc lập cho mỗi nước.

Ngày 03/02/1930 Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập chống thực dân Pháp và chính quyền Phong kiến. Khi phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh thì ngày 02/9/1945 nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập.

Nhìn chung về Việt Nam Cộng hòa có nguồn gốc hình thành và phát triển như sau:

1- Ngày 09/3/1945, Nhật Bản nổ súng lật đổ Pháp trên toàn Đông Dương. Nhật Bản hỗ trợ Hoàng đế Bảo Đại thành lập Đế quốc Việt Nam ( 越 南 帝 國), và giao Tổng trưởng Trần Trọng Kim thành lập nội các. Đế quốc Việt Nam chọn cờ quẻ Ly làm Quốc kỳ. Quẻ ly trong kinh Dịch của Trung Quốc có ba vạch song song nhưng vạch chính giữa không liền nét. Quẻ Ly nằm trong Bát quái (八卦) gồm: Càn (Trời), Đoài (Hồ), Ly (Lửa), Chấn (Sấm), Tốn (Gió), Khảm (Nước), Cấn (Núi), Khôn (Đất). Về sau này có điều chỉnh thành Cờ nền màu vàng có ba sọc đỏ liền nét (có thể hiểu là Da vàng 3 dòng máu Bắc-Trung-Nam). Có lẽ cờ Vàng Ba Sọc Đỏ cũng chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa !

2- Ngày 30/8/1945, sau khi Nhật Bản đầu hàng Đồng minh, Hoàng đế Bảo Đại của Đế quốc Việt Nam đọc chiếu thoái vị giao quyền lãnh đạo đất nước cho Chính phủ Việt Minh (VN Dân chủ Cộng hòa được thành lập ngày 02/9/1945) và trở thành cố vấn của Chính phủ VNDCCH.

3- Ngày 01/10/1946 Chính phủ Cộng hòa Tự trị Nam Kỳ được thành lập do ông Nguyễn Văn Thinh làm Thủ tướng. Ngân sách Chính phủ do Pháp quản lý.

4- Ngày 27/5/1948 Pháp thành lập Chính phủ lâm thời Quốc gia Việt Nam do ông Nguyễn Văn Xuân làm Thủ tướng. Quốc kỳ là lá Cờ Vàng Ba Sọc Đỏ liền nét do họa sĩ Lê Văn Đệ đề nghị được chấp nhận làm quốc kỳ và lấy bài Tiếng gọi Thanh niên của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (*) được đổi tên là Tiếng gọi công dân làm Quốc ca của Quốc gia Việt Nam. Ngân sách Chính phủ do Pháp quản lý.

5- Ngày 14/7/1949 Pháp thành lập chính phủ chính thức của Quốc gia Việt Nam đứng đầu bởi Quốc trưởng Bảo Đại. Ngày 07/7/1954, khi được Quốc trưởng Bảo Đại mời về nước, ông Ngô Đình Diệm thành lập Chính phủ mới với nội các gồm 18 người.

6- Ngày 20/7/1954 Pháp và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ký Hiệp định Genève sau khi Pháp bị thua trận ở Điện Biên Phủ, lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới tạm thời phân chia hai miền Nam Bắc. Quy định trước tháng 7 năm 1956 phải tổng tuyển cử thống nhất đất nước.

7- Việt Nam Cộng hòa: Quốc trưởng Bảo Đại của Chính phủ Quốc gia Việt Nam bị truất phế trong năm 1955, Thủ tướng Ngô Đình Diệm tuyên bố thành lập Việt Nam Cộng hòa (越 南共 和) và tuyên bố không bầu cử thống nhất Nam Bắc. Lúc này Việt Nam Cộng hòa nhận viện trợ trực tiếp của Mỹ để trang trải chủ yếu chi phí quản lý hành chính và quân sự.

8- Hoa Kỳ viện trợ cho Việt Nam Cộng hòa khoảng 20 tỉ USD (thời giá năm 1960 tương đương 140 tỉ USD thời giá năm 2015) và quân đội Hoa Kỳ hoạch định chiến lược, chiến thuật và trực tiếp tham gia chiến trường chủ yếu chống Cộng sản Việt Nam. Liên-xô, Trung Quốc và các nước khác viện trợ cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa khoảng 6,7 tỉ USD (tương đương 50 tỉ USD thời giá năm 2015) và độc lập tác chiến chống quân đội Hoa Kỳ.

Ngày 19/01/1974 Trung Quốc đánh chiếm Hoàng Sa trong tay quân đội Việt Nam Cộng hòa, có 74 chiến sĩ VNCH hy sinh. Nay được thờ phụng trong Âm Linh tự nằm trên địa bàn thôn Tây, xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi cùng các chiến sĩ hy sinh vì Hoàng Sa từ thời chúa Nguyễn đến bây giờ.

Ngày 13/8/1988 Trung Quốc đánh chiếm đảo Gạc Ma của quần đảo Trường Sa trong tay quân đội Nhân dân Việt Nam và hiện trạng quần đảo Trường Sa đến nay:

Việt Nam quản lý 21 thực thể địa lý, gồm 7 đảo san hô/cồn cùng 14 rạn san hô. Trung Quốc quản lý 07 thực thể địa lý, tấ cả đều là rạn san hô. Philippines quản lý 10 thực thể địa lý, gồm 7 đảo san hô/cồn cùng 3 rạn san hô. Malaysia quản lý 07 thực thể địa lý, tất cả đều là rạn san hô, Đài Loan quản lý 02 thực thể địa lý, gồm 1 đảo san hô cùng 1 rạn san hô. Ghi chú: (*) – Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (1921-1989) sinh tại quận Ô Môn, thành phố Cần Thơ. Ông là Giáo sư, Viện sĩ, Nhà lý luận âm nhạc; nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin Văn hóa của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam; nguyên Đại biểu Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước sáng tác 3 bài hát nổi tiếng sau đây:

– Bài “Tiếng gọi công dân”: Sau khi đỗ tú tài, Lưu Hữu Phước ra Hà Nội học trường Y – Dược, thuộc Viện Đại học Đông Dương (1940-1944). Năm 1941 ông sáng tác bài “Thanh niên hành khúc” (hay còn gọi là Tiếng gọi Thanh niên): Bài hát chính thức của tổ chức Thanh niên Tiền phong. Sau này chế độ Việt Nam Cộng hòa tự ý sửa lại một chút lời và chọn làm Quốc ca với tên “Tiếng gọi công dân”.

– Bài “ Hồn tử sĩ”: Thời điểm sáng tác của bài hát vào khoảng 1942-1943, trong một đợt cắm trại do Tổng hội Sinh viên Đông Dương tổ chức tại Mê Linh.

Trong dịp này, Lưu Hữu Phước đã sáng tác bài hát nguyên thủy với tên gọi “Hát Giang trường hận”. Bài hát với nhịp điều trầm hùng, gợi nhớ đến công ơn và sự hy sinh của Hai Bà Trưng kháng chiến chống ách đô hộ của nhà Hán. Bài hát được sửa tên là “Hồn tử sĩ” và được dùng trong các lễ tang, truy điệu theo nghi thức nhà nước của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Bài hát này trước 1975 cũng được Việt Nam Cộng hòa sử dụng trong các nghi thức lễ tang quân đội.

– “Giải phóng miền Nam”: Bài hát chính thức của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và Quốc ca Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Như vậy, Lưu Hữu Phước là tác giả bài quốc ca của Việt Nam Cộng hòa (1949- 1975) và Chính phủ Cộng hòa miền Nam Việt Nam (1960-1976). Riêng bài “Hồn tử sĩ” được chế độ hai miền Nam Bắc cùng sử dụng trước đây và cho đến ngày nay, kể cả người Việt hải ngoại.

Ông Trump vừa trải qua một trong những ngày hỗn loạn nhất kể từ khi nhậm chức

(VTC News) – Ngày 20/12/2018 đánh dấu một trong những ngày hỗn loạn nhất trong nhiệm kỳ của ông Trump, các sự cố dồn dập xảy ra đã thử thách tinh thần ngay cả những quan chức đảng Cộng hòa kỳ cựu nhất ở Washington.M

Theo Reuters, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis, nhân vật nổi tiếng với vai trò giữ ổn định bên trong chính quyền Trump, đã gửi thư từ chức sau khi tranh cãi với tổng thống về chính sách đối ngoại trong một cuộc họp ở Nhà Trắng.

Ông Mattis sau đó tiết lộ một bức thư cho thấy sự khác biệt cơ bản về quan điểm giữa ông và tổng thống, ngầm chỉ trích ông Trump không coi trọng các đồng minh ở nước ngoài.

Cũng trong ngày 20/12, bất chấp chỉ trích từ nội các và đồng minh sau khi quyết định rút quân đội Mỹ khỏi Syria, ông Trump lại tiếp tục đưa ra kế hoạch rút lực lượng rời khỏi Afghanistan và chính phủ Mỹ đang đứng trước nguy cơ đóng cửa do vượt ngân sách cho bức tường biên giới.

Ong Trump vua trai qua mot trong nhung ngay hon loan nhat ke tu khi nham chuc hinh anh 1
 Ông Mattis thông báo từ chức một ngày sau khi ông Trump quyết định rút Mỹ khỏi Syria. (Ảnh: CBC)

Cùng lúc đó, giá các cổ phiếu ở Mỹ giảm khi các nhà đầu tư lo lắng về việc chính phủ có khả năng đóng cửa, kinh tế tăng trưởng chậm lại và các dự án tăng lãi suất vào năm 2019 của Ngân hàng dự trữ liên bang.

Tình hình khiến ngay cả những người tin tưởng ông Trump cũng lo lắng sâu sắc về con đường chính quyền ông đang đi ở thời điểm giữa nhiệm kỳ, theo Reuters.

Thượng nghị sỹ Lindsey Graham, một quan chức thân cận và thường chơi golf với tổng thống, ngày 20/12 ca ngợi ông Mattis và công khai kêu gọi Tổng thống Mỹ xem xét lại việc rút quân khỏi Syria. Ông đồng thời cảnh báo việc rút quân khỏi Afghanistan có thể dẫn đến một cuộc tấn công khác vào Mỹ tương tự như thảm họa ngày 11/9/2001. “Tôi tin rằng ngài đang trên con đường phạm phải sai lầm tương tự như Tổng thống Obama phạm phải ở Iraq. Kết quả sẽ không tốt đẹp hơn đối với ngài” – Graham đăng trên Twitter về động thái Syria.

Thượng nghị sỹ Mỹ cho rằng các điều kiện ở Afghanistan sẽ khiến việc rút quân trở thành một chiến lược đầy rủi ro. “Nếu chúng ta tiếp tục kế hoạch hiện tại, có khả năng chúng ta sẽ mất tất cả những gì đã đạt được và mở đường cho một ngày 11/9 thứ hai.”

Thượng nghị sỹ Mitch McConnel, lãnh đạo phe đa số thượng viện cũng đưa ra tuyên bố thể hiện sự nghi ngại về nguyên nhân ông Mattis rời đi. “Tôi đặc biệt thất vọng khi ông ấy từ chức vì những khác biệt sâu sắc với tổng thống về những vấn đề chủ chốt trong chính sách toàn cầu của Mỹ” – ông nói.

Theo Reuters, tình cảnh khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ “dứt áo ra đi” gợi nhớ đến diễn biến quen thuộc trong những tháng đầu của ông Trump tại Nhà Trắng, khi ông sa thải cố vấn an ninh quốc gia đầu tiên Michael Flynn, sau đó là giám đốc FBI James Comey và khởi động lệnh cấm du lịch chống lại các quốc gia Hồi giáo.

Một năm mới khó khăn phía trướcBài liên quan

Tướng Mattis từ chức, Tổng thống Trump cô độc hơn bao giờ hết trong Nhà Trắng

Tướng Mattis từ chức, Tổng thống Trump cô độc hơn bao giờ hết trong Nhà Trắng

Năm 2019 chưa đến nhưng đã cho thấy sẽ là một năm khó khăn với ông Trump. Những gì sẽ xảy ra trong năm này có khả năng lớn bị chi phối bởi cuộc điều tra của công tố viên đặc biệt Robert Mueller về nghi vấn chiến dịch tranh cử năm 2016 của ông thông đồng với Nga. Bên cạnh đó Quốc hội mới với đảng Dân chủ chiếm ưu thế ở Hạ viện được dự báo sẽ “tích cực” điều tra các doanh nghiệp của Tập đoàn Trump, các thành viên gia đình ông và một số thành viên nội các.

Đảng Dân chủ sẽ nắm quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ vào tháng 1 và đã lên kế hoạch sử dụng quyền lực của họ vào việc đào sâu vào quá khứ của ông Trump cũng như chính quyền hiện tại. Các thành viên Dân chủ đang có mong muốn làm ông Trump suy yếu trước chiến dịch tái tranh cử dự định diễn ra năm 2020 không bỏ qua cơ hội tận dụng những rắc rối xảy ra ngày 20/12.

“Thật là xấu hổ khi tổng thống đang khiến cả đất nước rơi vào hỗn loạn, đang ném ra một cơn giận dữ khác và sẽ làm tổn thương rất nhiều người dân vô tội” – Thượng nghị sĩ New York Chuck Schumer, đại diện Dân chủ tại Thượng viện nói. “Dù Trump giận dữ sẽ đóng cửa chính phủ, nhưng điều đó cũng sẽ không giúp ông ta có được bức tường”.

Không có sự hỗn loạn ngày 20/12, Tổng thống Trump có thể đã có một tuần tốt đẹp.

Ông đã được ăn mừng thành công khi luật cải cách nhà tù – một sáng kiến được thúc đẩy bởi con rể kiêm cố vấn cấp cao Jared Kushner được Thượng viện thông qua. Ông cũng ký được một dự luật trang trại lớn: Buổi lễ được quảng bá với video có hình ảnh ông từ chương trình giải thưởng Emmys nhiều năm trước mặc trang phục nông trại – đội mũ rơm, quần yếm denim và vẫy đinh ba.B

Các trợ lý nói rằng ông Trump đã có tâm trạng tốt trong hầu hết tuần qua, dành một số tuần trước kỳ nghỉ kết nối lại với những người bạn cũ. Ông họp với các đồng minh trong Phòng Bầu dục và tham dự các buổi gặp mặt với bạn bè.

Dù vậy, đằng sau hậu trường, đội nhân viên Nhà Trắng khó lòng theo kịp ông. Chánh văn phòng mới Mick Mulvaney phải đối mặt với các cuộc họp chồng chất. John Bolton, cố vấn an ninh quốc gia cũng tương tự. Ông Bolton là một người có chính sách cứng rắn với Iran, đã muốn giữ quân đội Mỹ ở Syria làm đối trọng với Tehran.

Kể từ sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Trump đã sa thải Bộ trưởng Tư pháp Jeff Sessions và Chánh văn phòng Nhà Trắng John Kelly sau khi không còn tin tưởng họ, theo Reuters. Bộ trưởng Nội vụ Ryan Zinke cũng “nối gót” hai người kia không lâu sau đó.

Tuy nhiên, những quan chức trước đây từng được coi là sắp ra đi có thể sẽ ở lại lâu hơn. Theo các trợ lý, ông Trump hài lòng với Bộ trưởng An ninh Nội địa Kirstjen Nielsen vì đã cứng rắn hơn trong lối tiếp cận các chính sách biên giới. Bên cạnh đó, Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross có thể sẽ không phải ra đi trừ khi ông tự muốn rời đi.

Nhưng việc ông James Mattis từ chức thực sự là một “tiếng sét ngang tai” với các quan chức Mỹ. Phát ngôn viên Nhà Trắng Sarah Sanders nói với các phóng viên rằng bà không tin ông Trump đã yêu cầu ông Mattis từ chức. “Tổng thống có mối quan hệ tốt (với ông Mattis), nhưng đôi khi họ có những bất đồng. Tổng thống luôn lắng nghe các thành viên đội an ninh quốc gia của mình, nhưng cuối cùng thì tổng thống là người ra quyết định” – bà nói.

 (Nguồn: Reuters)

Vì sao Mỹ quyết định “đánh” Hoa Vi vào lúc này ?

Mai Vân 

media

Cảnh sát đưa người ra khỏi phiên tòa xem xét đơn xin tại ngoại của giám đốc tài chánh Hoa Vi Mạnh Vãn Châu, ngày 11/12/2018 tại Vancouver (British Columbia, Canada).REUTERS/Lindsey Wasson

Ngay từ năm 2012, tập đoàn công nghệ viễn thông Hoa Vi của Trung Quốc đã lọt vào tầm ngắm của chính quyền Mỹ.

Theo một báo cáo của Ủy Ban Tình Báo Hạ Viện Hoa Kỳ, tập đoàn Trung Quốc này đặt ra một mối đe dọa cho an ninh quốc gia Hoa Kỳ vì sản phẩm của Hoa Vi có thể bị sử dụng vào mục tiêu gián điệp. Thế nhưng phải chờ đầu tháng 12 năm 2018 này, thì Mỹ mới ra tay “đánh” mạnh, với việc yêu cầu Canada bắt giữ nữ giám đốc tài chính Mạnh Vãn Châu của Hoa Vi, chờ dẫn độ qua Mỹ để xét xử về cáo buộc vi phạm cấm vận Hoa Kỳ đối với Iran.

Từ lúc vụ việc được tiết lộ, giới báo chí và các chuyên gia không ngày nào mà không có bài viết về sự kiện chấn động này, đặc biệt là tìm hiểu lý do Hoa Vi bị Hoa Kỳ chú ý.

Trong một bài phân tích được nhật báo Hồng Kông South China Morning Post công bố hôm 12/12/2018 vừa qua, Tom Holland, một nhà báo kỳ cựu về châu Á, đã đặt vụ Hoa Vi vào trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung đang hết sức gay gắt để cho rằng “Đừng hỏi vì sao Mỹ đánh Hoa Vi, mà nên hỏi vì sao vào lúc này – Don’t ask why US acted against China’s Huawei. Ask: why now?”.

Dấu hiệu rõ nét của “chiến tranh lạnh kinh tế” Mỹ-Trung

Đối với nhà báo của tờ South China Morning Post, vụ bà Mạnh Vãn Châu bị Mỹ làm khó dễ rõ ràng là biểu hiện của một cuộc chiến tranh lạnh kinh tế Mỹ-Trung đang càng lúc càng gay gắt, bất chấp thỏa thuận “hưu chiến” hôm 01/12/2018, giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội Nghị Thượng Đỉnh G20 tại Buenos Aires (Achentina).

Theo tác giả bài phân tích, Trung Quốc quả là đã có dấu hiệu rất lúng túng trước động thái cứng rắn bất ngờ của phía Mỹ.

Bà Mạnh Vãn Châu bị bắt đúng vào ngày hai ông Trump và Tập chuẩn bị gặp nhau, tức là hôm 01/12, nhưng thông tin đã bị bịt kín (và phải chờ đến ngày 05/12 mới được tờ báo Canada Globe and Mail tiết lộ).

Theo Tom Holland, dường như luật sư của giám đốc Hoa Vi đã tìm cách ngăn chặn thông tin, trong khi chờ đợi Bắc Kinh gây sức ép lên Ottawa và Washington để bà được trả tự do.

Đến khi tin tức vụ bắt giữ được tiết lộ, thì phía Trung Quốc đã lớn tiếng tỏ thái độ phẫn nộ : Đại sứ Trung Quốc tại Canada đã lên tiếng tố cáo việc giam giữ bà Mạnh Vãn Châu, cho rằng “quyền con người của nạn nhân bị tổn hại nghiêm trọng” và cam kết dùng “tất cả các biện pháp để kiên quyết bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân Trung Quốc”.

Đối với nhà báo Holland, giọng điệu bị sốc này có một cái gì đó giả dối. Nếu đại sứ Trung Quốc chắc chắn là vụ bắt giữ này là sai trái, thì lúc đó ông có thể đệ trình một lệnh pháp lý (a writ of habeas corpus) yêu cầu đưa ngay bà ra trước một tòa án để xác định tính hợp pháp của việc bắt giữ. Nhưng đại sứ Trung Quốc đã không làm điều đó. Có nhiều lý do cho việc này. Có lẽ đại sứ không quen với thủ tục pháp lý này, có thể là vì ở Trung Quốc không có loại quyền này, hay là vì Trung Quốc bối rối khi phải dựa trên luật của nước khác để bà Mạnh được trả tự do, trong khi chính người dân Trung Quốc trong nước lại không được bảo vệ trước các vụ bắt bớ tùy tiện.

Một lý do khác nữa là đại sứ Trung Quốc không dám chắc chắn là vụ bắt giữ thiếu cơ sở.

Hoa Vi đã bị chính quyền Mỹ đưa vào tầm nhắm từ lâu

Dẫu sao, theo tác giả bài viết, những nghi ngờ về Hoa Vi và bà Mạnh Vãn Châu liên quan đến việc vi phạm lệnh trừng phạt đối với Iran không có gì mới mẻ.Năm 2012, Ủy Ban Tình Báo Hạ Viện Mỹ đã ra một báo cáo về kết quả một cuộc điều tra nhắm vào Hoa Vi. Ủy Ban đã mở rộng mạng lưới điều tra, thậm chí còn phỏng vấn cả nhà báo của tờ South China Morning Post về cách điều hành và hoạt động kinh doanh của Hoa Vi.

Một trong những chỉ trích được nêu lên là Hoa Vi đã từ chối không trả lời câu hỏi của Ủy Ban về hoạt động của tập đoàn ở Iran, và đã không chứng minh được là họ đã tuân thủ lệnh cấm vận của Mỹ.Sau đó, vào năm 2013, hãng tin Anh Reuters đã loan tin về một công ty con của Hoa Vi, mà bà Mạnh từng làm giám đốc, đã tìm cách bán sang Iran thiết bị viễn thông mà tập đoàn Mỹ Hewlett Packard sản xuất, bất chấp các lệnh cấm của Mỹ vào thời đó.

Tuy nhiên, điều mà Reuters không nói đến là công ty Iran đối tác của công ty con của Hoa Vi, cho đến hai tháng gần đây, còn là một công ty của lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo Iran, can dự rất nhiều vào chương trình hạt nhân Iran. Và như thế, bà Mạnh không chỉ vi phạm cấm vận của Mỹ mà còn vi phạm lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc, và điều đó có nghĩa là vi phạm cả luật Canada, và đó chính là cơ sở biện minh cho việc cho dẫn độ bà sang Mỹ.

Vì sao Mỹ lại đánh Hoa Vi trong khi có nhiều công ty khác cũng phạm luật

Hoa Vi không phải là tập đoàn quốc tế duy nhất vẫn làm việc với Iran. Một số đã bị trừng phạt như Standard Chartered và tập đoàn viễn thông Trung Quốc ZTE; nhưng phần đông thì không bị phiền hà, trong đó có cả các tập đoàn Mỹ lẫn Trung Quốc. Thế nhưng tại sao Mỹ lại truy Hoa Vi ?

Nguyên do thứ nhất là vì Hoa Vi, theo nhận định phổ biến ở Washington, là một tập đoàn thương mại thành công nhưng cũng phục vụ mục tiêu do thám chính trị, quân sự, công nghiệp, một cánh tay tình báo của quân đội Trung Quốc.

Sự tin tưởng này cũng dễ hiểu vì ông Nhậm Chánh Phi, nhà sáng lập Hoa Vi và là cha của bà Mạnh Vãn Châu, nguyên là một kỹ sư, sĩ quan cao cấp trong quân đội Trung Quốc, nhưng chuyên ngành là gì thì vẫn chưa rõ. Nhưng đó chỉ là những tin cũ. Theo một viên chức tình báo phương Tây, các cơ quan gián điệp phương Tây từ lâu đã biết được vai trò thu thập thông tin của Hoa Vi, và đã tương kế tựu kế cung cấp thông tin sai lệch cho Trung Quốc theo kiểu thường gọi là “Concordski”.

Cái tên này chỉ chương trình của Liên Xô trong những năm 1960, 1970 nhằm phát triển một loại phi cơ cạnh tranh với máy bay hành khách siêu âm Concorde, do Anh và Pháp hợp tác chế tạo. Câu chuyện được lưu truyền trong giới tình báo là gián điệp Nga đã móc nối được với một kỹ sư Anh Quốc để có được sơ đồ chi tiết của chiếc Concorde. Nhưng nhờ biết tin trước, phía Anh đã cung cấp cho điệp viên Liên Xô sơ đồ ngụy tạo. Máy bay Nga chế tạo theo thiết kế đó đã bị rơi trong lần biểu diễn quốc tế đầu tiên, ở triển lãm hàng không không gian Paris 1973, và sau đó rơi một lần thứ hai. Sau tai nạn thứ hai đó, kế hoạch về máy bay này đã bị bỏ đi.

Tại sao đánh Hoa Vi vào lúc này?

Tuy nhiên, theo Tom Holland, trong vụ Hoa Vi, câu hỏi quan trọng hiện nay không phải là thế nào hay tại sao Mỹ có hành động chống Hoa Vi mà là “tại sao vào lúc này ?”

Một giả thuyết cho rằng “bánh xe công lý” của Mỹ luôn luôn quay rất chậm, và các cuộc điều tra khởi xướng từ cách đây 5-6 năm, giờ đây mới có được đủ bằng chứng để biện minh cho một vụ bắt giữ.

Tuy nhiên Tom Holland cho rằng điều này không hợp lý. Chính quyền Mỹ có thể sẵn sàng thu hồi các kế hoạch tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vốn có thể tác hại đến người tiêu dùng Mỹ.

Vụ bắt giữ bà Mạnh Vãn Châu là dấu hiệu mạnh mẽ cho thấy là cuộc chiến tiêu hao của Mỹ đối với nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang tiếp diễn. Hành động của Mỹ chống lại Hoa Vi do vi phạm các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran sẽ gây thiệt hại nặng nề, thậm chí là làm tê liệt tập đoàn viễn thông hàng đầu Trung Quốc.

Trong số 92 nhà cung ứng cốt lõi cho Hoa Vi, có tới 33 công ty là các tập đoàn Mỹ, trong đó có các nhà sản xuất chip như Intel, Qualcomm, Broadcom, Marvell và Micron. Nếu Washington cấm các công ty này bán cho Hoa Vi, tập đoàn viễn thông khổng lồ này của Trung Quốc sẽ rất khó khăn để tồn tại.Nói tóm lại, những nỗ lực của Mỹ nhằm làm suy yếu, hoặc ít ra là kềm hãm sự phát triển của nền công nghệ Trung Quốc, vẫn tiếp diễn.

Thương mại có thể đình chiến nhưng cuộc chiến công nghệ vẫn chưa ngã ngũ. Trong thời gian tới, Mỹ sẽ còn đưa ra nhiều hành động gây áp lực hơn nữa. Và như vậy, Tom Holland kết luận một cách dí dỏm là vào lúc này, nếu một giám đốc điều hành của một công ty công nghệ Mỹ có ý định đến Trung Quốc – hoặc là một giám đốc điều hành Trung Quốc muốn qua Mỹ – họ nên xét lại kế hoạch du lịch hoặc công tác của mình, đặc biệt nếu muốn năm nay được đón Giáng Sinh cùng gia đình.