Category Archives: Chiến tranh Việt Trung 1979

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc: Vị Xuyên hồi sinh

VOV.VN – Những điểm cao túi đạn hố pháo chiến trường ác liệt năm xưa thì nay đã hồi sinh thành các điểm trường Mầm non Nậm Ngặt.

cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 1
 Mặt trận Vị Xuyên – Thanh Thuỷ (Hà Giang) là vùng chiến sự ác liệt nhất trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc kéo dài 10 năm 1979-1989.
Nhiều địa danh, trận chiến tại đây đã đi vào lịch sử như: điểm cao 1509, 468, Cô Ích, Bốn Hầm, Lò vôi thế kỷ…

Đặc biệt từ 1984 đến 1989 tại mặt trận Vị Xuyên, tình hình chiến sự ngày càng khốc liệt, dựa trên địa hình hiểm trở, đèo dốc cao các lực lượng vũ trang và nhân dân các dân tộc tỉnh Hà Giang đã anh dũng đấu tranh, bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của tổ quốc, câu nói được khắc trên báng súng của Anh hùng liệt sỹ Nguyễn Viết Minh “Sống bám đá – Chết hóa đá – Thành bất tử” đã thể hiện rõ tinh thần đó. 

Hôm nay (17/2), là ngày tròn 40 năm cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của quân và dân ta bắt đầu. Ba thập kỷ sau cuộc chiến, điểm nóng Thanh Thủy – Vị Xuyên đang hồi sinh mạnh mẽ. Trong ảnh: Điểm cao 468 đã đi vào lịch sử là vùng chiến sự ác liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.

cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 2
Nằm trên điểm cao 468 ở lưng chừng núi Nậm Ngặt thuộc xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang) là Nhà tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ hy sinh tại Mặt trận Vị Xuyên… Được khánh thành ngày 25/6/2016, công trình đã trở thành địa chỉ lịch sử-văn hóa góp phần tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau. Đài hương 468 những ngày này đón rất nhiều đoàn đến thắp hương tưởng nhớ các chiến sỹ đã hy sinh tại Mặt trận Vị Xuyên.
cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 3
Bia ký ức của Sư đoàn 356. Chiến trường xưa tại khu vực biên giới xã Thanh Thủy huyện Vị Xuyên, nơi đã từng là chiến trường khốc liệt, nổi danh với những “đồi thịt băm”, “lò vôi thế kỷ” hay “thung lũng gọi hồn”.
cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 4
Gặp lại nhau, những người lính trẻ của Mặt trận Vị Xuyên năm nào đã cùng nhau ôn lại những ký ức của một thời hoa lửa. Họ kể về cuộc đời mình thời hậu chiến, về tình yêu, gia đình hay công việc.
cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 5
Khi đến các địa danh, nhớ lại những ngày tháng chiến đấu các cựu chiến binh không khỏi xúc động khi đây là nơi gần 5.000 liệt sĩ đã anh dũng hy sinh khi chiến đấu bảo vệ từng tấc đất biên cương. Tại đây vẫn còn có 3.000 liệt sĩ vẫn nằm lại trên chiến trường xưa.

cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 6
Một nén tâm nhang, với tấm lòng thành kính, biết ơn chân thành nhất để tưởng nhớ đến đồng đội đã anh dũng hy sinh bảo vệ Tổ quốc, nhớ lại một thời oanh liệt của cán bộ, chiến sỹ đã anh dũng chiến đấu để bảo vệ biên cương. Cựu chiến binh Đại tá Phạm Minh Nhàn – Sư đoàn 313 Quân khu 2 thắp hương tưởng nhớ đồng đội.
cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 7
Đứng trên đài hương nhìn xuống, thung lũng Nậm Ngặt xanh ngát màu xanh của cây cối, lác đác những nếp nhà sàn êm ấm, yên bình. Dưới chân núi, dòng suối Thanh Thủy lặng lờ trôi. Cuộc sống thanh bình, hạnh phúc đã phủ lên mảnh đất từng một thời bom đạn, đau thương này. Trong ảnh là một góc bản làng Thanh Thủy hôm nay
cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 8
Những điểm cao túi đạn hố pháo chiến trường ác liệt năm xưa thì nay đã hồi sinh thành các điểm trường Mầm non Nậm Ngặt.
cuoc chien bao ve bien gioi phia bac: hoi sinh thanh thuy - vi xuyen hinh 9
Thế hệ trẻ luôn trân trọng xương máu của thế hệ cha anh đi trước để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc. Dù cuộc sống còn gặp nhiều khó khăn, chính quyền các cấp tỉnh Hà Giang và huyện Vị Xuyên luôn quan tâm chăm lo sự nghiệp giáo dục để nuôi dưỡng và hun đúc truyền thống cha ông bảo vệ vững chắc từng tấc đất biên cương./.

Huy Nam/VOV1

Advertisements

Thanh Thủy hôm nay

ANTD.VN – 40 năm sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, cuộc sống đã đổi thay ở những mặt trận được xem là ác liệt nhất.

Những địa danh này chỉ cần nhắc đến tên đã biết đến sự khốc liêt, thương vong là không thể đo đếm, nhưng giờ đây đã từng bước hòa nhịp phát triển nền kinh tế, quốc tế.

Vạn vật đổi thay, tuy nhiên, không vì thế chúng ta có thể lãng quên, mà cần nhắc nhớ về những hy sinh xương, máu của các anh hùng liệt sĩ, thương binh cho sự bình yên nơi biên cương Tổ quốc.

Trong ngày tháng lịch sử này, mời quý vị cùng chúng tôi trở lại xã Thanh Thủy, huyện vị Xuyên, tỉnh Hà Giang cùng ngược dòng lịch sử cũng như chứng kiến sự đổi thay của địa phương này, khi xưa là chiến trường đỏ lửa bởi bom đạn và chết chóc…

bình luận(0 bình luận)

Người vợ ôm con 5 tháng tuổi chờ chồng chụp ảnh chiến trường phía Bắc

Chị Đỗ Thu Thủy (nguyên phóng viên báo Sài Gòn Giải Phóng) mới đây đã chia sẻ hình ảnh ôm con trai 5 tháng tuổi đợi chồng là phóng viên ảnh Minh Điền đang chụp ảnh trên chiến trường phía Bắc với những tâm sự của một người mẹ trẻ. Bức ảnh hai mẹ con ở nơi hậu phương làm xúc động nhiều nhà báo và độc giả.

Nhà báo Minh Điền công tác tại Ban Ảnh, TTXVN. Khi chiến tranh biên giới phía Bắc năm 1979 nổ ra, anh cùng nhiều phóng viên của TTXVN cũng như phóng viên nhiều cơ quan báo chí khác được phân công làm phóng viên chiến trường tác nghiệp tại các mặt trận. Anh đã gửi về tổng xã nhiều bức ảnh nóng hổi phản ánh tinh thần anh dũng chiến đấu của quân và dân trên chiến trường. Nhưng ít ai biết lúc đó nhà báo Minh Điền mới có cậu con trai 5 tháng tuổi cùng cô con gái cũng chỉ hơn 2 tuổi.

Chị Đỗ Thu Thủy chia sẻ: “Tháng 2/1979, ba mẹ con ở nhà thấp thỏm lo âu, hoang mang, có phần sợ hãi… bởi bố các con từ biên giới Tây Nam lên phía Bắc và đang ở Vị Xuyên. Hơn nữa, xung quanh xóm giềng có nhiều bà con từ Cao Bằng và các tỉnh biên giới phía Bắc về lánh nạn. Con trai mới 5 tháng tuổi, con gái chưa tròn 3 tuổi”.

Trong ba lô quần áo các con đi nhà trẻ luôn có tờ giấy ghi rõ họ tên và địa chỉ của bố mẹ và con cái, đề phòng địch tràn xuống thì sẽ sơ tán các cháu đi đến nơi an toàn. Chị Thủy cho biết: “Bà con từ trên biên giới đổ về kể lại những điều mắt thấy trực tiếp thật hãi hùng”.

Nghề phóng viên ảnh vô cùng gian khổ, vì phóng viên ảnh luôn đến trực tiếp nơi chiến sự nổ ra mới có thể chụp ảnh lấy tư liệu. Khi đó, địch đánh vòng vào cả tuyến sau của ta, rất nhiều nơi có địch. Phóng viên Minh Điền đã ghi lại nhiều hình ảnh các trận địa ta đang nổ súng đánh địch. Đến những nơi địch vừa tràn qua bao gây chết chóc đau thương. Những bức ảnh của Minh Điền và của các nhà báo khác giờ đây trở thành những hình ảnh vô cùng quý báu, minh chứng cho những ngày đau thương và hào hùng của dân tộc bảo vệ biên giới phía Bắc.

Chiến sĩ Đại đội 7, Đoàn M16 pháo binh Lạng Sơn dội bão lửa trên chiến trường. Ảnh: Minh Điền (TTXVN)

Song có lẽ ít ai biết được tâm sự và những câu chuyện phía sau các bức ảnh đó. Vợ nhà báo Minh Điền, chị Đỗ Thu Thủy kể lại: “Ngày ấy, bố các cháu từ biên giới phía Bắc trở về kể những điều mắt thấy tai nghe với đôi mắt đỏ quạch đau thương và khuôn mặt sạm đen màu khói… để lại tiếp tục quay vào biên giới Tây Nam…. để tiếp tục làm chứng nhân cho sự tàn độc man rợ của bọn sát nhân diệt chủng còn lẩn khuất đâu đó quanh ta…”.

Một nách hai con nhỏ, sống giữa không khí chiến tranh khốc liệt lan rộng. Chị Thu Thủy vẫn nhớ như in những tình cảm xóm giềng, bạn bè của mình, đã đến động viên vợ nhà báo: “Ngày này, tháng này năm 1979, một số bạn mình ở quân binh chủng phòng không không quân, hành quân cùng giàn tên lửa từ Cam Ranh ra qua Hà Nội. Đơn vị nghi ăn tối ở Ngã Tư Sở, bạn xin 30 phút chạy bộ về Cửa Đông, không kịp vào nhà, đứng ở cửa trao vội gói quà gồm gói mỳ chính, tấm vải hoa và chiếc mũ cho em bé, rồi chạy vội đi vì sợ chậm giờ hành quân.

Trao đổi với phóng viên, nhà báo Đỗ Thu Thủy cho biết thêm: “Sau biên giới phía Bắc, năm 1980 Minh Điền đi Campuchia tới 1985”. Như vậy là những đứa con nhỏ bé của họ gần như sáu tuổi mới biết mặt cha mình.

Tôi từng có thời gian làm việc cùng nhà báo Minh Điền và nhà báo Đỗ Thu Thủy. Họ không chỉ là đôi vợ chồng rất hiểu ý nhau mà còn là một cặp đồng nghiệp, người viết bài người chụp ảnh. Câu chuyện về năm tháng chiến tranh, sau thời gian, tưởng chừng bị phai mờ. Những bức ảnh về cuộc chiến năm 1979 cũng ít được phổ biến trên báo chí.

Cầu treo huyện Xín Mần, tỉnh Hà Tuyên trúng đạn pháo địch hư hỏng nặng. Ảnh Minh Điền (TTXVN)

Nhân kỷ niệm 40 năm chiến thắng cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, ôn lại những năm tháng gian khổ, nhà báo Đỗ Thu Thủy nhắc nhở: “Hàng vạn chiến sĩ đã hy sinh anh dũng giữ từng tấc đất đường biên bị xâm lăng. Hàng vạn dân lành đã bỏ mạng. Chúng ta không thể quên mối đau thương đó và đừng quên nhắc nhở con cháu mình khắc cốt ghi tâm”.

Cũng vào dịp kỷ niệm 40 chiến thắng biên giới phía Bắc, chị Đỗ Thu Thủy mới có dịp nhìn lại những tấm ảnh mà chồng mình đã chụp trên chiến trường, chị vô cùng cảm động và tự hào. Là người vợ trẻ một mình nuôi con cho chồng ra mặt trận, chị đã góp phần giúp chồng hoàn thành nhiệm vụ để lại cho đời những bức ảnh chiến tranh chân thực và cảm động về cuộc chiến đấu thần thánh của dân tộc.

Trần Nguyên Anh

Dâng hương tưởng niệm các liệt sỹ tại Nghĩa trang Vị Xuyên Hà Giang

Ngày 9/9, Trong chuyến công tác tại tỉnh Hà Giang, Đoàn công tác của Bộ LĐ-TB&XH do Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung dẫn đầu đã tới dâng hương tại nghĩa trang liệt sỹ Vị Xuyên. Cùng dự buổi lễ có Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang Triệu Tài Vinh, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Sơn.

Nghĩa trang Liệt sỹ Vị Xuyên là nơi quy tập hài cốt của trên 1.750 liệt sỹ, hy sinh trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc. Đây không chỉ là nơi an nghỉ của các liệt sỹ, mà còn là nơi suy tôn, là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần, ý chí đấu tranh giành độc lập dân tộc và khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam.

Những năm qua, công tác trùng tu, tôn tạo Nghĩa trang Liệt sỹ Vị Xuyên luôn được tỉnh Hà Giang, Bộ LĐ-TB&XH quan tâm đầu tư nâng cấp, thể hiện sự tri ân đối với các anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống vì độc lập dân tộc, qua đó góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Dâng hương tưởng niệm các liệt sỹ tại Nghĩa trang Vị Xuyên Hà Giang - Ảnh 1

Trong không khí trang nghiêm, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, Bí thư Tỉnh ủy Triệu Tài Vinh, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Sơn cùng đoàn công tác của Bộ LĐ-TB&XH đã dâng hương các anh hùng liệt sỹ trước đài tưởng niệm liệt sỹ.

Một số hình ảnh tại buổi lễ dâng hương.

Dâng hương tưởng niệm các liệt sỹ tại Nghĩa trang Vị Xuyên Hà Giang - Ảnh 2

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung dâng hương tại Đài tưởng niệm nghĩa trang liệt sỹ Vị Xuyên.

Dâng hương tưởng niệm các liệt sỹ tại Nghĩa trang Vị Xuyên Hà Giang - Ảnh 3

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung thắp từng nén hương thơm lên tất cả các phần mộ liệt sỹ.

Dâng hương tưởng niệm các liệt sỹ tại Nghĩa trang Vị Xuyên Hà Giang - Ảnh 4

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung thay mặt đoàn công tác ghi sổ vàng lưu niệm, tại nhà tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ.

Dâng hương tưởng niệm các liệt sỹ tại Nghĩa trang Vị Xuyên Hà Giang - Ảnh 5

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, lãnh đạo tỉnh Hà Giang trao đổi phương án đầu tư mở rộng nâng cấp đầu tư Nghĩa trang Liệt sỹ Vị Xuyên.

Mạnh Dũng

Người lính già Vị Xuyên nỗi niềm và những điều chưa kể

“30 năm từ ngày rời chiến trường, cuộc sống còn gặp nhiều khó khăn, nhưng chưa một lần Bình đòi hỏi sự quan tâm từ các cấp chính quyền. Anh em đồng đội nhiều lần ngỏ ý giúp mà ông từ chối, nhất quyết không nhận thứ gì từ mọi người”- Đó là lời tâm sự của đồng đội ông Bình.

Một “Bình còng” mãi thầm lặng

May mắn được quay về sau chiến tranh, cuộc sống của người lính Vị Xuyên năm nào cứ trôi qua trong thầm lặng. Hằng ngày, trên chiếc xích lô cũ, không kể nắng mưa, cứ có người thuê chở là ông làm. Có ngày đi từ lúc trời còn tờ mờ sáng đến tận khuya mới về. Bao nhiêu tiền kiếm được cũng dành dụm cho con cho cháu.

Người lính già Vị Xuyên nỗi niềm và những điều chưa kể - Ảnh 1

Ông Bình và đồng đội.

Những dịp 12/7 và 27/7, Hội Cựu chiến binh lại tổ chức về thăm chiến trường xưa, mặc dù sức khỏe không tốt và kinh tế khó khăn, nhưng ông Bình luôn tham gia đầy đủ với mọi người. “Nó bị thoái hóa cột sống từ những ngày ở chiến trường. Cứ trái gió trở trời là đau nhức toàn thân rồi nằm yên một góc. Mà nó nào dám kêu than, nó sợ làm phiền mọi người lắm. Đến bây giờ vẫn thế, ngay mới hôm trước anh em đến thăm mẹ nó ốm, được mấy hôm mẹ nó mất mà nó có báo đâu. Nó bảo sợ phiền lụy anh em”. – ông Nguyễn Đình Thắng, cựu binh Sư đoàn 356 kể lại.

Người lính già Vị Xuyên nỗi niềm và những điều chưa kể - Ảnh 2

 Đồng đội năm xưa nói nhiều về Bình “còng”.

Nhiều năm nay, người dân trong ngõ 66, Tân Mai đã quen với hình ảnh một ông già lưng còng cùng với chiếc xe cũ vất vả mưu sinh. Mỗi khi hàng xóm có công việc cần giúp đỡ, ông đều nhiệt tình tham gia mà không cần bất cứ sự đền đáp nào. Nhưng điều đáng ngạc nhiên là không một ai biết rằng “Bình còng” là một trong những người lính từng tham gia chiến trường Vị Xuyên năm xưa. Mọi người chỉ biết đến ông là một người hiền lành, ít nói và hòa đồng với mọi người xung quanh.

Người hiền lành, tử tế, gia cảnh rất khó khăn và hiện là lao động chính trong gia đình, nên người dân quanh khu ông Bình ở mong muốn ông Bình không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

“Không ai ở ngoài đường mãi được…”

Cuộc sống chật trội trong căn nhà bốn gia đình cùng chung sống, chỗ ngủ của ông Bình là một chiếc giường ván cứng kê sát vách tường ẩm thấp. Cũng vì điều kiện sống như vậy nên vợ và hai con của ông phải về quê sinh sống.

Người lính già Vị Xuyên nỗi niềm và những điều chưa kể - Ảnh 3

Cháu ngoại trên chiếc giường của ông.

Chị Ngọc, con gái út ông Bình năm nay 27 tuổi, khó khăn lắm mới xin được làm công nhân cho công ty dưới quê. Thu nhập chẳng được bao nhiêu, lại nuôi thêm hai cậu con nhỏ, nên mặc dù thương cha cực khổ nhưng cũng không đủ điều kiện để chăm sóc. Lần duy nhất được gặp cha là ngày sự việc đau lòng xảy ra, nhìn người cha còng ngồi trong phòng xét hỏi mà không thể làm gì cho cha. Trải lòng với P.V, chị tâm sự: “Cha cả đời ở ngoài đường lo cho con cái mãi rồi. Giờ chỉ mong cha sớm được trở về đoàn tụ với gia đình để con được báo hiếu, chăm sóc cha những ngày về già. Những ngày qua, hôm nào gia đình cũng sang thăm hỏi và thắp hương cho cháu Hoàng, chỉ mong gia đình bên kia bớt đau thương”.

Kể từ khi sự việc đáng buồn xảy ra, hai đứa cháu ngoại ngày nào cũng nhắc đến ông. Khó khăn lắm gia đình mới tìm được một bức ảnh của ông để đem in ra, cho hai cháu đỡ đòi ông mỗi khi đêm về. Nhìn vào đôi mắt ngây ngô, không dễ kìm nén cảm xúc khi các con hỏi ông đi đâu sao lâu về thế…

Sự việc xảy ra và người vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật vì hành vi của mình. Giờ đây, khi đang ngồi trong phòng tạm giam chờ ngày xét xử, có lẽ ông Bình chẳng thể nào thôi suy nghĩ về chuyện đã qua. Chỉ mong một ngày gần nhất, khi tòa án có phán quyết, nỗi đau của gia đình mất con sẽ nguôi đi phần nào và người lính già cũng sẽ được tha thứ vì lỗi lầm gây ra.

DƯƠNG MINH

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên

Vị Xuyên những ngày này mưa như trút nước, giống hệt cách đây tròn 33 năm khi Sư đoàn 356 bước vào trận đánh khốc liệt giành lại các điểm cao trong cuộc chiến chống quân Trung Quốc xâm lược tại mặt trận Hà Giang. Nhưng thời tiết không ngăn được bước chân các cựu binh khắp nơi trở về dịp giỗ trận của sư đoàn ngày 12/7, bên những đồng đội nằm lại trên mảnh đất chiến trường xưa.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 1

Đối với các cựu binh của Sư đoàn 356 (F356), ngày 12/7 hàng năm được coi như ngày giỗ trận của sư đoàn vì không thể nào quên được hình ảnh các đồng đội ngã xuống, máu thấm vào đất, vào nước, thấm cả vào cây cỏ trong trận đánh mở màn chiến dịch MB84 giành lại các cao điểm tại mặt trận Thanh Thủy (huyện Vị Xuyên, Hà Giang) vào rạng sáng 12/7/1984.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 2

Đối với các cựu binh, cái tên Sư đoàn 356 luôn gợi nhắc sự tàn khốc của chiến tranh. Trong buổi sáng 11/7, dù trời mưa tầm tã, hàng trăm cựu binh vẫn trở về tề tựu tại Nghĩa trang liệt sĩ Vị Xuyên để thắp hương tưởng nhớ đồng đội.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 3

Trong chiến dịch MB84, Sư đoàn 356 trải qua trận đánh khốc liệt, gần 600 cán bộ chiến sĩ đã hy sinh tại vị trí đánh vào các cao điểm 772 và 685.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 4

Cựu binh Nguyễn Ngọc Thạch dâng hương tưởng nhớ đồng đội. Anh Thạch không thể quên được trận đánh ngày 12/7 vì đúng ngày sinh nhật mình. Anh Thạch nhập ngũ năm 1983, thuộc trung đội 12,7mm, D7, E149, F356, hiện là trưởng ban liên lạc của các cựu binh F356 tại Hà Nội.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 5

Cựu binh Đỗ Quang Huy, tiểu đội trưởng trinh sát pháo xúc động cùng đồng đội hát bài “Về đây đồng đội ơi” của nhạc sỹ Trương Quý Hải trong buổi lễ dâng hương khiến nhiều cựu binh không cầm được nước mắt.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 6

Các cựu binh F356 hát Quốc ca và chào các đồng đội đã hy sinh ở lễ dâng hương tại Nghĩa trang Vị Xuyên.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 7

Các cựu binh xếp hàng chờ dâng hương tưởng nhớ đồng đội khi mưa ngày càng nặng hạt. Họ cho biết thời tiết hôm nay giống hệt với thời điểm cách đây tròn 33 năm khi bắt đầu đánh trận mở màn chiến dịch MB84.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 8

Một cựu binh đi tìm mộ đồng đội trong cơn mưa tầm tã tại nghĩa trang Vị Xuyên.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 9

Nghĩa trang liệt sỹ Vị Xuyên có hơn 1700 ngôi mộ, trong đó có rất nhiều mộ vô danh. Đây là nơi an nghỉ của các liệt sĩ đã hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên trong cuộc chiến chống quân Trung Quốc xâm lược tại mặt trận Hà Giang.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 10

Cựu binh Nguyễn Đình Thắng đang ngồi lặng lẽ bên ngôi mộ đồng đội Nguyễn Văn Thịnh. Liệt sĩ Thịnh là hàng xóm của anh Thắng và có cùng thời gian huấn luyện trước khi vào chiến đấu tại mặt trận xã Thanh Thủy.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 11

Những giọt nước mắt tưởng nhớ đồng đội tại nghĩa trang Vị Xuyên.

Trở về bên đồng đội yên nghỉ nơi chiến trường biên giới Vị Xuyên - Ảnh 8

Cựu binh Đỗ Văn Chính thắp hương cho đồng đội. Anh nhập nhũ ngày 2/3/1983 và được điều động từ Mường Khương (tỉnh Lào Cai) về Vị Xuyên tham gia chiến đấu thuộc D5, E153, F356.

Theo HỮU NGHỊ/ Dân Trí

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc: Đồng đội tôi là những anh hùng

Chỉ tính riêng mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang) đã có hơn 4.000 bộ đội Việt Nam hy sinh, vẫn còn hơn 2.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt. Đây là những đóng góp xương máu của lớp lớp cha anh để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của tổ quốc, mãi mãi được các thế hệ sau khắc ghi.

Tiếng gọi khi tổ quốc lâm nguy

Sáng sớm 17.2.1979, Trung Quốc đưa hơn 600.000 quân cùng hàng ngàn xe tăng, xe cơ giới ồ ạt tràn qua biên giới, tấn công 6 tỉnh phía bắc nước ta. Bên này biên giới, quân chủ lực của Việt Nam đang bị chia nhỏ ở các chiến trường Campuchia, Lào; miền Nam và quanh Hà Nội. Tổng lực lượng phòng thủ biên giới lúc này chỉ có bảy sư đoàn, một lữ đoàn và dân quân sáu tỉnh, tổng cộng chưa đến 60 nghìn người. Những tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới phía Bắc mở màn cho một cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới gian khổ, mất mát hy sinh nhưng cũng vô cùng anh dũng của dân tộc.

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc: Đồng đội tôi là những anh hùng - Ảnh 1

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, ký ức của những người trong cuộc 

Ngày mùng 5 tháng 3 năm 1979, chương trình phát thanh 90 phút thường ngày của Đài tiếng nói Việt Nam phát bản tin đặc biệt kêu gọi: “Hỡi đồng bào và chiến sĩ yêu quý! Quân thù đang giày xéo non sông, đất nước ta. Độc lập, tự do, chủ nghĩa xã hội của nhân dân ta đang bị xâm phạm. Hòa bình và ổn định ở Đông Nam châu Á đang bị đe dọa. Dân tộc Việt Nam ta phải ra sức chiến đấu để tự vệ… Toàn thể đồng bào các dân tộc anh em trong cả nước, các tôn giáo, các đảng phái, già, trẻ, gái, trai hãy phát huy truyền thống Diên Hồng, triệu người như một, nhất tề đứng lên bảo vệ tổ quốc”. Theo tiếng gọi linh thiêng khi tổ quốc lâm nguy đã khiến cho những trái tim yêu nước bùng lên ngọn lửa chiến đấu.

Trong tiềm thức của ông Lê Văn Cường (xã Yên Sở, huyện Hoài Đức, Hà Nội), vẫn nhớ như in cái không khí sôi sục chiến đấu trên cả nước. Tất thảy thanh niên trai tráng thời điểm đó đều mong muốn ngay lập tức cầm súng ra chiến trường bảo vệ tổ quốc. Cuối năm 1979 ba chàng trai trẻ mới ở độ tuổi mười tám, đôi mươi của miền quê xứ Đoài (nay thuộc huyện Hoài Đức, Hà Nội) là Nguyễn Quang Độ, Lê Văn Cường, Nguyễn Hữu Tuấn cùng lên đường nhập ngũ và chiến đấu tại mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang).  

Chiến đấu đến viên đạn cuối cùng

Từ tháng 4/1979 cho đến tháng 4/1984, mặt trận không ngày nào im tiếng súng nhưng chỉ rải rác các trận đánh nhỏ, cho đến ngày 28.4.1984, Trung Quốc lại mở cuộc tấn công lần thứ hai vào biên giới Việt Nam với hơn 50 vạn quân, hơn 400 pháo lớn các loại, hàng nghìn xe cơ giới, tập trung vào biên giới Vị Xuyên – Hà Tuyên (nay là Hà Giang).

Năm 1984, khu vực vành đai biên giới Vị Xuyên dần chuyển biến phức tạp, khi đó ông Lê Văn Cường đang là Đại đội phó chỉ huy đơn vị C14, Trung đoàn 149 thuộc Sư đoàn 356, đóng quân ở huyện Bảo Thắng, tỉnh  Hoàng Liên Sơn (nay tỉnh Lao Cai) nhận lệnh từ cấp trên hành quân tức tốc sang chiến đấu tại mặt trận Thanh Thủy – Vị Xuyên. Trong mặt trận trải dài khoảng 12km, Sư đoàn 356 là đơn vị chiến đấu chủ lực với toàn bộ quân số. Trong tình thế chiến đấu vô cùng gian khó, khi quân địch đã chiếm phần lớn các điểm cao như 1509, 812, 772, 685, 300, 400…và các khu lân cận tại ngã ba Thanh Thủy.

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc: Đồng đội tôi là những anh hùng - Ảnh 2

CCB Lê Văn Cường hồi tưởng lại các trận đánh

Ngày 12/7/1984 quân ta mở chiến dịch chiến đấu thứ nhất tại mặt trận Vị Xuyên, Sư đoàn 356 được giao nhiệm đánh điểm cao 772, trực tiếp chiếm lĩnh trận địa. Trong tình thế cấp bách, cả đơn vị phải hành quân suốt đêm qua những cánh rừng để kịp đào hào công sự. Đúng 3 giờ sáng, quân ta nổ súng đánh điểm cao 772. Tuy nhiên, chỉ đến rạng sáng quân địch lại tổng lực phản công chiếm lại trận địa, đơn vị của ông Cường được cấp trên chỉ thị chiến đấu đến viên đạn cuối, mới được phép lui về cố thủ cứ điểm. Ngày 12/7/1984, được cho là ngày khốc liệt nhất của cuộc chiến, hơn 600 người lính ngã xuống khi ta mở cuộc phản công mang bí danh MB84, lấy lại các cao điểm bị địch chiếm đóng trái phép.

Kết thúc chiến dịch, ông Cường bị thương do dính một mảnh đạn pháo ngang sườn, được đưa quay về điều dưỡng tại tuyến dưới. Sau khi vết thương đã lành ông trở lại đơn vị tiếp tục chiến đấu tại Hang Làng Lò và các mặt trận khác ở Vị Xuyên cho đến năm 1989 khi kết thúc cuộc chiến đấu.

Không may mắn như ông Cường, người đồng đội cùng quê, cùng nhập ngũ chung một Sư đoàn, ông Nguyễn Quang Độ hiện đang là thương binh hạng ¼, đã phải để lại một phần xương máu nơi chiến trường khốc liệt.

Tại mặt trận Vị Xuyên, ông Độ khi đó là Đại đội trưởng – Đại đội 14, Trung đoàn 153, thuộc Sư đoàn 356 tham gia cả 2 chiến dịch ác liệt nhất trên mặt trận những năm 1984 – 1985. Theo ông Độ hồi tưởng lại, trong cuộc đấu tranh bảo vệ biên giới phía Bắc, khốc liệt nhất phải kể đến các chiến sĩ bám chốt. Nơi cao điểm của các đợt tấn công, đối đầu trực diện với quân địch đề bảo về từng tấc đất thiêng liêng của tổ quốc. Trên chốt do điều kiên khó khăn, thiếu thôn đủ thứ mỗi chiến sĩ một ngày chỉ có 1 bi đông nước, lương thực chủ yếu là cơm nắm, không đèn dầu, không tắm rặt, không cắt tóc gội đầu. Màn đêm buông xuống các chiến sĩ lại phải đốt nóng vỏ đạn để lấy ánh sáng giữa núi rừng hoang vu, khi tỉnh dậy thì khói muội của đạn đã phủ trắng khắp người: “Chỉ có những người sống trong những giây phút đó mới thấu hiểu được những khó khăn vất vả mà các chiến sĩ của ta đã vượt qua”,  ông Độ ngậm ngùi chia sẻ.

Tháng 1/1985, quân ta tổ chức chiến dịch tiến công thứ hai tại mặt trận Vị Xuyên, đơn vị xác định vai trò đặc biệt quan trọng của khu vực E4 và điểm cao 685 nên quyết định giao cho Đại đội 14 đánh luồn sâu, đánh thu hồi bằng được điểm cao trước Tết Nguyên đán. Đại đội 14 do ông Độ chỉ huy được coi là đội cảm tử, Ban tham mưu mặt trận Vị Xuyên xác định đây là mũi tấn công đi dễ khó về. Tuy nhiên, đơn vị đã vô cùng anh dũng khi đánh tiêu giệt hoàn toàn mục tiêu địch mà chỉ để hy sinh một đồng chí và bị thương 1 đồng chí.

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc: Đồng đội tôi là những anh hùng - Ảnh 3

Quân ta nắm được khu vực E4 và điểm cao 685 chưa lâu thì quân địch đồng loạt dội pháo không ngớt, có thời điểm tiếng pháo nổ ầm ầm suốt nhiều giờ. Cả một vùng đồi núi xanh tốt trước đó, chỉ còn trơ lại 2 màu đỏ của đất và màu trắng của đá. Tất cả đã trở thành bình địa sau những cuộc pháo kích dữ dội của quân địch.

Sau tiếng pháo nổ đuỳnh bên tai, ông Độ chỉ còn thấy một làn khói xanh trước khi nằm gục mê man. Khi tỉnh dậy thì toàn thân ê ẩm, nhìn xuống chân trái đã hoàn toàn dập nát, được đồng chí giao liên trong đơn vị phát hiện, băng bó vết thương và kéo lê rút xuống cứ điểm phía dưới. Trong làn bom lửa đạn không ngớt, chỉ đi được chưa đầy 200 mét bỗng dưng người giao liên khự lại, ông Độ đã linh cảm có điều chẳng lành. Khi quay lại, đồng chí giao liên đó đã không may dính một mảnh pháo đằng sau gáy, vết thương rất lớn khiến anh hy sinh ngay tại trận.

Ngậm ngùi nhìn đồng đội ngã xuống, ông Độ những tưởng bản thân cũng sẽ nằm lại nơi đây. Cố giắng lết xuống thêm một quãng thì may mắn được các đồng chí ở Tiểu đoàn 5 cứu sống. Vậy là chỉ trong vòng năm ngày toàn bộ chiến sĩ Đại đội 14 đã anh dũng hy sinh, riêng ông Độ phải cắt bỏ một chân và vô số mảnh đạn trên người. Do điều kiện tại chiến trường thiếu thốn, vết thương không được xử lý kịp thời kiến ông bị uấn ván độ 3. Được đưa về tuyến dưới, trải qua thời gian dài điều trị tưởng chừng như sống đi chết lại, ông Độ mới qua cơn nguy kịch.

Nỗi đau dai dẳng

Chiến tranh kết thúc, Sư đoàn 356 giải thể. Các ông Nguyễn Quang Độ, Lê Văn Cường rời quân ngũ, ông trở về quê hương. Riêng ông Độ phải năm điều trị tại trung tâm điều dưỡng thương binh nặng đến năm 1991 mới trở về sống bên gia đình.

Gần bốn thập kỷ sau cuộc chiến, ông Độ và ông Cường dường như không muốn nhắc lại những câu chuyện về cuộc chiến đấu khốc liệt mà mình đã trải qua, trừ những dịp bàn bè đồng ngũ gặp mặt hàn huyên ôn lại kỷ niệm. Bởi các ông nghĩ rằng, nhiệm vụ của người lính khi cầm súng phải quyết tâm chiến đấu, giành giật từng tấc đất cha ông để lại. Dù có hy sinh thì đó cũng là cái giá phải trả cho Tổ quốc được bình yên. 

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc: Đồng đội tôi là những anh hùng - Ảnh 4

CCB Nguyễn Quang Độ người duy nhất còn lại của Đại đội 14, Trung đoàn 153, thuộc Sư đoàn 356 tại mặt trận Vị Xuyên

Trong tâm trí của ông Độ vẫn nhớ rõ ngày mà địch nã quả pháo lấy đi một phần cơ thể mình, những làn đạn pháo khốc liệt khiến các đồng đội lần lượt ngã xuống. Đặc biệt là nghĩa tình đối với người đồng đội giao liên đã hy sinh khi đang cố đưa ông về tuyến dưới.

Trong điều kiện chiến tranh khốc liệt các điểm chốt nằm giữa khu vực giao chiến, nên việc tìm thi thể đồng đội vô cùng khó khăn. Nhiều tử thi không còn lành lặn, bị vùi lấp lẫn vào đất đá, có những người đến hôm nay vẫn chưa tìm kiếm được. Theo thống kê của Ban liên lạc cựu chiến binh mặt trận Vị Xuyên, trong số hơn 4.000 bộ đội Việt Nam hy sinh vẫn còn hơn 2.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt. Nghĩa trang Vị Xuyên nằm trên trục đường Quốc lộ 2, địa phận thị trấn Vị Xuyên – hiện quy tập được hơn 2.000 mộ liệt sĩ và một ngôi mộ tập thể của những người từng tham chiến tại Hà Giang, nhưng phần đa là những ngôi mộ vô danh.

Với những cựu binh từng chiến đấu ở Vị Xuyên như ông Độ, ông Cường, trong họ vẫn luôn đau đáu một mong ước, đưa được các đồng đội vẫn còn nằm lại dưới những vạt rừng xanh ngắt ở vùng biên cương tổ quốc, được về với quê mẹ, để tất cả mọi người hiểu đúng được về giá trị của cuộc chiến đấu này: “Tất cả các đồng đội của đã ngã xuống đều xứng đáng nhận một tấm huân trương chiến công, xứng đáng được coi là anh hùng”, CCB Nguyễn Quang Độ chia sẻ.

TUẤN ANH

Cuộc thảm sát tại Pháo đài Đồng Đăng: Ký ức người trở về

17/02/2019 07:51

Trong phút chốc, khoảng 400 người bao gồm Đại đội 42, Đại đội 5 công an vũ trang Lạng Sơn và rất nhiều người dân cố thủ bên trong pháo đài đã bị quân Trung Quốc đặt bộc phá, giật sập cửa, rồi dùng lựu đạn cay, khí độc, chất hóa học thả xuống các lỗ thông hơi… giết chết. Giây phút đau thương ấy có lẽ đến lúc nhắm mắt xuôi tay cũng không ai có thể quên được.

Những người trở về từ cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc

Đã 40 năm trôi qua, thời gian đủ để làm thay đổi cả đời người, khiến cho người ta có thể lãng quên đi mọi thứ, nhưng đối với cựu binh Nguyễn Duy Thực, cái ký ức đau thương sau đằng đẵng trong cuộc chiến đấu bảo vệ tổ quốc ấy cứ đeo bám ông day dắt mãi không thôi.

Nằm lọt thỏm trong một con ngõ thuộc tổ 8, phường Việt Hưng, Long Biên, Hà Nội, nơi nổi tiếng với làng nghề nuôi rắn Lệ Mật, so với thời gian khó mấy chục năm hồi còn trong quân ngũ, cuộc sống giờ đây của gia đình ông Thực đã khá hơn nhiều, chỉ có con người là ngày càng già đi vì tuổi tác, vì thời gian.

Cuộc thảm sát tại Pháo đài Đồng Đăng: Ký ức người trở về - Ảnh 1

Cựu binh Nguyễn Duy Thực

Thế nhưng, mỗi khi nhắc đến cuộc chiến đấu vỏn vẹn 5 ngày tại pháo đài Đồng Đăng là mỗi lần ký ức đó lại ùa về. Ông Thực nhớ lại, năm 1978 tròn 18 tuổi,  vừa mới học xong cấp 2, cũng như bao đứa bạn cùng trang lứa, ông rời thủ đô lên đường nhập ngũ để bảo vệ tổ quốc.

Thời gian đầu gia nhập quân ngũ, tân binh Nguyễn Duy Thực được huấn luyện gần 3 tháng tại Lục Ngạn, Bắc Giang. Cuối năm 1978, Trung Quốc đã rục rịch gây chiến, đơn vị của ông được lệnh tập trung ở Lạng Sơn thuộc đơn vị C19 vận tải, trực thuộc Trung đoàn E141. Không lâu sau đó thì đơn vị ông chuyển về thị trấn Đồng Đăng thuộc Đại đội 42, Trung đoàn 4, Sư đoàn 3, được giao đóng quân tại pháo đài Đồng Đăng. Thời gian này cũng là lúc phía Trung Quốc có nhiều động thái chính trị, quân sự rõ ràng, khi một mặt tăng cường quan hệ với Mỹ, vốn là kẻ thù không đội trời chung, một mặt tăng cường hàng loạt các hoạt động khiêu khích, âm thầm chuẩn bị tấn công nước láng giềng anh em Việt Nam.

Ông Thực nhớ lại, thời gian mấy ngày đầu, lúc mới hành quân lên biên giới, anh em trong đơn vị chia nhau đào công sự, trấn giữ các điểm cao. Tuy nhiên, lán trại mới được dựng lên đắp bằng bùn đất trát còn chưa khô, được có mấy ngày thì Trung Quốc đã huy động hàng chục vạn quân tấn công xâm lược nước ta.

Cuộc thảm sát tại Pháo đài Đồng Đăng: Ký ức người trở về - Ảnh 2

Bộ đội ta chiến đấu tại lạng Sơn (ảnh tư liệu)

Rạng sáng ngày 17/2/1979, đúng 4h30 phút, quân Trung Quốc nã đạn pháo vào Lạng Sơn, sau đó cho quân ồ ạt tràn qua biên giới. Lúc đó mọi người báo nhau “Trung Quốc” đánh rồi. Không ai bảo ai, tất cả chạy vào kho quân khí, mỗi người cầm 1 khẩu súng chạy lên các chốt phòng thủ. Do đã chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước với quân số rất đông nên chỉ trong thời gian ngắn, quân Trung Quốc rầm rộ tiến vào Đồng Đăng. Chier mấy tiếng sau, hàng chục nghìn lính Trung Quốc của các quân đoàn 43, 55 chia làm nhiều mũi đánh vào các huyện Đình Lập, Lộc Bình, Văn Lãng và thị trấn Đồng Đăng với sự yểm trợ của nhiều xe tăng, hỏa lực pháo binh…

Với chiến thuật biển người, đánh úp bất ngờ, quân Trung Quốc đã chiếm được nhiều chốt phòng thủ của ta và nhanh chóng tiến về Thị trấn Đồng Đăng, chúng đốt sạch, giết sạch những gì trông thấy trên đường tấn công. Do bị động, lực lượng mỏng, đơn vị ông cùng Đại đội 5 công an vũ trang Lạng Sơn được lệnh rút lên pháo đài, sẵn sàng chiến đấu. Hàng trăm người dân ở thị trấn cũng lên pháo đài Đồng Đăng trú ẩn. Đến tối, chỉ pháo đài Đồng Đăng vẫn còn kiên cường chiến đấu, còn toàn bộ thị trấn đã bị chiếm.

Tội ác kinh hoàng

Nằm cách biên giới gần hai cây số, pháo đài Đồng Đăng có ba tầng, được xây dựng từ thời Pháp nên rất kiên cố. Quân Trung Quốc sử dụng rất nhiều xe tăng và các loại phương tiện khác tấn công, theo sau là hàng vạn  bộ binh đi theo sau đã nhanh chóng áp đảo hai đơn vị chưa đến 300 người chỉ có súng AK, CKC, đại liên, B40… chống trả quyết liệt. “Các loại vũ khí chúng tôi sử dụng, bắn đến đỏ cả nòng mà cũng không thể chặn được chiến thuật biển người của quân Trung Quốc” – ông Thực kể.

Cuộc thảm sát tại Pháo đài Đồng Đăng: Ký ức người trở về - Ảnh 3

Ông Nguyễn Duy Thực cùng đồng đội thắp hương tưởng nhớ các đồng đội và người dân đã hy sinh tại Pháo đài Đồng Đăng

Trong ngày đầu chiến đấu, quân ta loại khỏi vòng chiến đấu một xe tăng địch. Tuy nhiên, với lực lượng ít ỏi, nhiều chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Quân Trung Quốc bao bắn pháo kích, dọn đường cho xe tăng áp sát, siết chặt vòng vây pháo đài, ném lựu đạn, bắn xối xả vào bên trong.

Giằng co suốt năm ngày, đến 4h ngày 21/2, Trung Quốc nã pháo dữ dội khiến nhiều chiến sĩ hy sinh. Bị lính Trung Quốc bao vây và tấn công dồn dập, liên tục kêu gọi đầu hàng, nhưng đáp lại chỉ là những tiếng súng của các chiến sĩ bắn ra. Dụ hàng không được, cũng không dám lại gần, chúng tức tối ném lựu đạn và bộc phá đánh sập cả lối ra vào pháo đài.

Kêu gọi đầu hàng không thành, địch cài thuốc nổ vào cửa làm sập nhiều ụ pháo, thả lựu đạn cay qua các lỗ thông hơi, đổ xăng và dùng súng phun lửa phun vào ngách hầm của pháo đài. Hàng trăm dân thường và chiến sĩ thiệt mạng, chỉ sáu người sống sót.

Cuộc thảm sát tại Pháo đài Đồng Đăng: Ký ức người trở về - Ảnh 4

ÔnghThức gặp lại những người dân địa phương đã bao bọc, chở che ông và các đồng đội trong những ngày còn chiến đấu trong niềm vui khôn xiết

Tầng 1 pháo đài bị phá hủy, sáu người sống sót chạy xuống tầng 2, rồi tầng 3, đào đường hầm thoát ra. Tối ngày thứ 5 hôm đó, lính Trung Quốc khoan thủng tầng 3 của pháo đài, ném lựu đạn, bơm hơi độc qua lỗ khoan rồi dùng bộc phá đánh sập hoàn toàn tầng 3 pháo đài. Một, rồi hai tiếng nổ inh tai, chói óc vang lên khiến gần như toàn bộ mọi người trong pháo đài bị giết chết ngay tức thì. Tiếng kêu thất thanh đau đớn của trẻ em, phụ nữ trong tuyệt vọng. Ông Thực bị sức ép bất tỉnh.

Khoảng 400 người trong pháo đài bị giết sạch, bao gồm bộ đội, thương binh lẫn nhân dân ẩn náu trong đó. Lúc tỉnh dậy, ông thấy quanh mình xác người la liệt. Chỉ 3 người sống sót. Tường bê tông dày lộ ra một lối đi nhỏ, ông cùng hai đồng chí theo lối đi đó thoát ra ngoài.

Bị thương nặng, sau đi thoát ra và được đưa về trạm xá chữa trị. hai tháng sau ông mới được ra viện, được đơn vị lên đón về. Trên đường đi, chứng kiến cảnh tượng tan hoang, đổ nát đã khiến ông bị sốc nặng.

Cuộc thảm sát tại Pháo đài Đồng Đăng: Ký ức người trở về - Ảnh 5

Cảnh tan hoang, đổ nát tại Lạng Sơn sau khi bị Trung Quốc đánh phá (ảnh tư liệu)

Thời điểm ngày 5/3/1979, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng phát lệnh tổng động viên toàn quốc… Và cũng đúng hôm đó, những kẻ xâm lược phương bắc tuyên bố rút quân về nước, đồng nghĩa với chiến tranh kết thúc, Lúc đó trên khuôn mặt ai cũng khóc vì vui mừng.

Lớn lên trong thời chiến, tưởng chừng bom đạn chiến tranh đã làm cho người trai trẻ năm nào đã quen dần với tiếng bom đạn, chết chóc. Thế nhưng trong cuộc chiến đấu ngắn ngủi 5 ngày tại Pháo đài Đồng Đăng là những ký ức lịch sử mà cuộc đời ông, có lẽ đến lúc nhắm mắt xuôi tay cũng không thể nào quên.

CHU LƯƠNG

Sự dã man của quân bành trướng và chuyện những người nông dân Cao Bằng cầm súng diệt giặc

VTC –Lính Trung Quốc tràn vào Cao Bằng và đốt hết, giết hết. Những xác người cháy đen, những tiếng khóc la ai oán…

Rạng sáng 17/2/1979, Trung Quốc bất ngờ đưa quân tràn qua biên giới, đồng loạt tấn công 6 tỉnh biên giới lãnh thổ Việt Nam từ Pa Nậm Cúm (Lai Châu) đến Pò Hèn (Quảng Ninh) với chiều dài 1.200 km.

Ở hướng Cao Bằng, hai quân đoàn tăng cường của Trung Quốc hình thành hai cánh quân lớn từ phía tây bắc theo đường Thông Nông đánh xuống và từ phía đông bắc qua Thạch An, Quảng Hòa đánh lên nhằm hợp điểm ở thị xã Cao Bằng.

Cao Bằng bị tàn phá trong chiến tranh biên giới 1979. Ảnh tư liệu

Ngày không quên

Trong ký ức của ông Nông Hợp Đoàn (Bản Dong, xã Lê Lại Thạch An, Cao Bằng), tháng 2 của 40 năm về trước, là những ngày tháng không thể nào quên. Dù lúc đó ông chỉ mới 16 tuổi.

Ở bản Dong, đi bộ tầm 8km là đến cửa khẩu Đức Long. Phía bên kia là huyện Long Châu (Quảng Đông, Trung Quốc). Trước năm 1979, dân hai bên cửa khẩu vẫn qua lại buôn bán, trò chuyện vui vẻ, thậm chí còn sang giúp nhau làm vườn, làm cỗ.

Ông Đoàn bảo, đến năm 1978, tình hình có vẻ căng thẳng khi Trung Quốc thường xuyên gây sự, rải truyền đơn nói xấu Việt Nam. Lúc đó, dân Thạch An nhiều người sợ không dám qua bên kia nữa, nhưng dân Trung Quốc thì vẫn tiếp tục qua buôn bán, và vẫn được đồng bảo biên giới đối xử tử tế.

Cuộc sống vốn cứ tưởng mãi yên bình, có ai nghĩ rằng, chỉ ít lâu sau đó, lính Tàu lại tràn sang và gây ra những vụ thảm sát đẫm máu.

Ông Đoàn: “Không ai nghĩ Trung Quốc sẽ đánh mình”

Tảng sáng 17/2/1979, đang ngon giấc sau một ngày phụ bố mẹ ra đồng mệt nhọc, thì ông Đoàn choàng tỉnh khi nghe thấy những tiếng nổ liên hồi, ùng oàng như sấm, nhìn ra phía biên giới thấy sáng rực một góc trời. Dân bản Dong xôn xao bàn tán, bảo rằng đó là xung đột biên giới, chỉ bắn pháo dọa nhau.

Khi một quả đạn pháo bay đến nổ tung ngay quả núi trước mặt, ông thấy bóng một người quen ở cửa khẩu tất tả chạy về với cánh tay đầy máu, hô lớn: “Tàu tràn quan biên giới, tan nát hết, sắp đến đây rồi”.

Tiếp đó, con đường qua cửa khẩu Đức Long vốn trước chỉ là đường xe ngựa, nay bỗng xuất hiện từng đoàn xe tăng như đàn kiến lấp ló tràn xuống, mọi người mới hoảng sợ, không ai kịp mang theo bất cứ cái gì, chạy trốn vào trong rừng thẳm.

Sự man rợ của quân xâm lược Trung Quốc

Ông Lý Văn Dư (bản Bung, xã Danh Sỹ, Thạch An, Cao Bằng) khi nhắc đến thời điểm ấy lại thở dài: “Chúng đến nhanh và quá tàn bạo, không ai kịp trở tay”.

9h sáng, xe tăng Trung Quốc đã kéo đến Đông Khê. Dân Thạch An bao năm nay có ai biết đến cái xe tăng, cứ tưởng là xe của Liên Xô. Lúc cái xe tăng đầu tiên mắc kẹt ở cầu cạn đầu thị trấn, cả đoàn dồn ứ lại, dân còn ra vẫy xem. Khi nhìn thấy có chữ Bát Nhất bằng chữ Tàu, cũng là lúc chúng hướng nòng bắn thẳng đám đông, cả ngôi nhà chỗ lò gạch nổ tung, dân chúng mới nháo nhào chạy trốn.

Ông Lý Văn Dư

Trước đó, ở trường trung học thị trấn Đông Khê, dân quân thông báo, chỉ lúc nào nghe thấy tiếng kẻng ở bưu điện, thì mới được sơ tán. Nhưng kẻng chưa vang lang, mà pháo giặc đã dội ầm ầm, nhà cửa tan nát, một viên đạn pháo rơi trúng bưu điện, giết chết bác lao công ở đó, không ai biết. Chỉ đến khi xe tăng tràn vào thị trấn, theo sau là hàng đoàn lính Trung Quốc ùa đến thi nhau xả súng, rồi xe tăng hướng nòng bắn thẳng vào trường, học sinh mới tán loạn như ong vỡ tổ.

Ông Dư lúc đó cũng chứng kiến khung cảnh ấy. Ông bảo, điều căm phẫn nhất là chúng bắn cả học sinh. Các em nhỏ chạy tan tác qua cả những nòng súng trong xe tăng. Thế mà trong đám lính Trung Quốc có kẻ chụp được cảnh đấy, về lại rêu rao rằng đó là nhân dân Cao Bằng chào đón quân xâm lược.

Trong ngày 17/2/1979, cả Đông Khê tan hoang bởi lính Tàu đốt phá hết không còn một cái gì.

Với ông Nguyễn Văn Dịch, năm nay đã 80 tuổi (xã Hưng Đạo, TP. Cao Bằng), thì ký ức ngày 17/2 là cảnh lính Tàu tràn vào Cao Bằng và đốt hết, giết hết, sạch sẽ từng ngôi nhà. Chúng ốp mìn nổ tung từng cột điện, rồi sục sạo khắp nơi. Những xác người cháy đen, những tiếng khóc la ai oán vang lên khắp nơi.

Cho đến ngày 9/3, trước khi rút quân về nước, chúng còn thảm sát dã man cả nhóm công nhân trại lợn Đức Chính, toàn là phụ nữ, cùng với trẻ em, gồm 43 người.

Ông Nguyễn Văn Dịch: “Chúng nó ác lắm, dã man lắm”.

Bà Ngọc Thị Thuộc ở Trùng Khánh, Cao Bằng, sau hành trình sơ tán thì quay về tìm mẹ già. Nhưng tìm gọi suốt hồi lâu chỉ nghe thấy tiếng chó sủa và tiếng lợn hộc. Thì ra chó và lợn đang giành nhau ăn thịt người mẹ khốn khổ của bà Thuộc. Cụ bị lính Trung Quốc chặt ra làm 4 khúc, đầu văng một nơi, thân rời 2 khúc nằm sau vườn, chân bị quẳng ra ngoài cổng cạnh đường trâu bò đi. Cạnh xác cụ, dân quân tìm thấy một thanh mã tấu còn vết máu đen sẫm…

Khi những người nông dân đứng lên bảo vệ quê hương

Những đống tro tàn, những xác người cháy đen, tiếng khóc mẹ, khóc cha, khóc người thân là ký ức không thể phai mờ trong tâm trí ông Lý Văn Dư. Ông Dư đau xót: “Ngày đó tim tôi đầy hận thù, tôi không nghĩ đến việc sống chết nữa, chỉ muốn giết hết chúng nó”.

Lúc đó, trong tay không có tấc sắt, lại đang trốn trong hang đá, ông Dư chỉ biết đêm đêm mò ra ngoài bản, lúc thì kiếm gạo mang về nấu cháo, lúc thì nhặt nhạnh những viên đạn rơi vãi. Đến hôm kiếm được 29 viên CKC, lại nhận được tin quân Trung Quốc tiến vào bản Bung càn quét, ông sang gặp xã đội trưởng mượn khẩu CKC rồi cứ thế chạy thẳng ra dốc núi, không ai kịp ngăn cản…

Ngọn đồi nơi ông Dư phục kích năm xưa.

Ông Dư gặp một trung đoàn lính Tàu. Ông núp vào bụi cây đếm được 225 tên giặc. Chờ tốp cuối cùng đi qua, xuống đến thung lũng, ông Dư mới bóp cò. Mấy phát đầu tiên đã hạ gục 3 tên. Đám lính hoảng loạn chạy tìm chỗ nấp, rồi bắn tứ tung. Ông Dư núp trên đồi nên rõ từng vị trí, cứ nằm im rồi thỉnh thoảng lại bắn 1 viên, cả đội hình hoảng loạn không biết súng từ đâu bắn tới.

Trời đã tối, những tên sống sót tháo chạy. Nghe dân quân du kích sau đó báo lại, họ đếm được 13 chiếc cáng.

Cũng trong đêm hôm đó, mọi người thu được rất nhiều súng đạn, rồi dàn trận địa, núp sẵn trên núi. Quả nhiên hôm sau, lính Tàu quay lại trả thù. Không thu được gì lại bỏ mạng thêm vô số, chúng quay đầu tháo chạy.

Bên xã Lê Lai, khi mới tiến vào, quân Trung Quốc đã đốt phá các bản, cháy mấy ngày đêm, căm hận không sao kể xiết.

Ông Nông Kim Việt ở bản Dong, ngay ngày đầu tiên đã vác súng ra đồi chè phía sau bản phục kích địch. Rồi liên tiếp những hôm sau đó, mỗi ngày một địa điểm, lúc thì ông Việt đi 1 mình, lúc thì cùng với những thanh niên trong bản, lính Tàu không biết thế nào mà lần. Tính ra, suốt 1 tháng cho đến lúc chúng rút về nước, ông Việt đã chiến đấu hơn 10 trận, bắn hạ 50 tên lính Trung Quốc, trở thành một huyền thoại sống miền biên giới Cao Bằng.

Quân Trung Quốc rút, những người còn sống sót trở về. Ông Dư, ông Việt, ông Đoàn, ông Dịch cùng người dân lại bắt tay xây dựng cuộc sống mới. Cuộc sống nơi phên dậu Tổ quốc đã yên bình 40 năm, nhưng đối với họ, ký ức về tháng 2/1979 sẽ mãi không thể nào quên.V

Lê Hồng